Kenmerken huishoudens met (langdurig) laag inkomen

In de armoedemonitor gebruiken we onder andere de lage-inkomensgrens om inzicht te krijgen in de ontwikkelingen op het gebied van armoede in de Groningse gemeenten. In 2022 en 2023 kregen veel huishoudens energietoeslag. Dit zorgde ervoor dat de inkomens van een groot aantal huishoudens met een laag inkomen net boven de lage-inkomensgrens kwamen te liggen. Hierdoor lijkt er een sterke afname te zijn in het aandeel huishoudens met een laag inkomen. Als we echter naar andere inkomensgrenzen kijken, zien we deze sterke afname niet. Daarom hebben we ervoor gekozen om in de figuren ook het sociaal minimum te laten zien. Het filter links bovenin de figuren geeft de optie om het sociaal minimum als inkomensgrens te nemen. In de tekst beschrijven we de cijfers op basis van de lage-inkomensgrens. Voor meer informatie over de verschillende inkomensgrenzen, zie de pagina inkomensgrenzen.

Alleenstaanden en eenoudergezinnen hebben een hoger risico op armoede

Alleenstaanden en eenoudergezinnen met minderjarige kinderen hebben het hoogste risico op armoede. Zo heeft in de provincie Groningen 6,1% van de eenpersoonshuishoudens in 2023 een laag inkomen en 1,4% heeft dat langdurig. Opvallend is dat de gemeenten Groningen en Oldambt hier bovenuit springen. In de gemeente Groningen heeft 7,2% van de eenpersoonshuishoudens een laag inkomen, en 1,6% heeft dit langdurig. In Oldambt heeft 6,7% van de eenpersoonshuishoudens een laag inkomen, en 2,0% heeft dit langdurig.  In Nederland als geheel liggen die percentages lager, respectievelijk 5,9% en 1,3%.

Ook eenoudergezinnen hebben vaker een (langdurig) laag inkomen. In de provincie Groningen heeft in 2023 6,3% van de eenoudergezinnen een laag inkomen; in Nederland als geheel is dat 5,7%. Bij een vergelijking tussen de Groninger gemeenten zien we het hoogste aandeel eenoudergezinnen met een laag inkomen in de gemeente Pekela (12,2%) en het laagste in de gemeenten Het Hogeland en Veendam (4,6%). Wanneer we kijken naar langdurige armoede bij eenoudergezinnen is dit percentage het hoogst in de gemeente Eemsdelta (2,0%).

Gepensioneerden minst vaak getroffen door armoede

In de provincie Groningen leeft in 2023 13,3% van de huishoudens waarvan de hoofdkostwinner jonger dan 25 jaar is onder de lage-inkomensgrens, 0,4% doet dat langdurig. Dit komt veelal door de overgang van studeren naar werken. Zodra de hoofdkostwinner ouder wordt, neemt het risico op kortdurende armoede af.

Het aandeel huishoudens dat langdurig moet rondkomen van een laag inkomen neemt juist toe naarmate de kostwinner ouder wordt. Deze stijging komt doordat met het toenemen van de leeftijd, de kans om afhankelijk te worden van een uitkering ook toeneemt. Dit duurt tot de pensioengerechtigde leeftijd. Na de pensioengerechtigde leeftijd neemt het aandeel huishoudens met een (langdurig) laag inkomen in de provincie sterk af. Zo heeft in 2023 2,0% van de 65-plussers in de provincie Groningen een inkomen onder de lage-inkomensgrens. Dit percentage is laag doordat het (volledige) AOW-pensioen boven de lage-inkomensgrens uitkomt. Bovendien hebben de meeste ouderen naast hun AOW nog aanvullend pensioen en inkomsten uit vermogen. De 65-plussers lopen van alle leeftijdsgroepen dan ook het minst risico op (langdurige) armoede (CBS 2023).

Het type inkomen heeft tevens invloed op de kans op armoede

Het CBS onderscheidt drie verschillende typen inkomens:

• inkomen als werknemer in loondienst;
• uit een eigen onderneming;
• of uit overdrachtsinkomen.

De huishoudens met een inkomen vanuit een eigen onderneming leven in vergelijking met de andere twee inkomensgroepen het vaakst van een inkomen onder de lage-inkomensgrens. In voorgaande jaren waren dit nog de huishoudens met een overdrachtsinkomen. Als we kijken naar het aandeel huishoudens met een inkomen tot het sociaal minimum zien we wel nog steeds het hoogste aandeel bij de huishoudens met een overdrachtsinkomen. Een mogelijke verklaring hiervoor is dat huishoudens met een inkomen uit een eigen onderneming minder vaak gebruik maken van de regelingen waar ze recht op hebben (CPB, 2025). Bij dit type huishouden zijn er daardoor minder huishoudens boven de lage-inkomensgrens uitgekomen ten gevolge van de energietoeslagen.

In 2023 heeft in de gehele provincie Groningen 8,9% van de huishoudens met een inkomen vanuit een eigen onderneming een inkomen onder de lage-inkomensgrens. Van dit type huishouden heeft 1,7% een langdurig laag inkomen. Ter vergelijking: 1,8% van de huishoudens (0,2% langdurig) met een inkomen uit loondienst en 6,6% (2,1% langdurig) van de huishoudens met een overdrachtsinkomen leefden in 2023 tenminste 1 jaar onder de lage-inkomensgrens.

Voorheen publiceerden wij op deze pagina ook inkomenscijfers naar migratieachtergrond. Het CBS levert deze cijfers niet meer op gemeenteniveau en dus kunnen deze niet meer worden opgenomen in onze monitor. Huishoudens met een niet-westerse migratieachtergrond hebben vaker een inkomen onder de lage-inkomensgrens.