Schuldenproblematiek

Aandeel Groningse huishoudens met schulden gelijk aan Nederland

In de onderstaande figuur is het aandeel huishoudens met problematische schulden per gemeente te zien. Pekela is de gemeente met het hoogste aandeel huishoudens met problematische schulden (11,6%). De gemeente met het laagste aandeel schulden is Westerkwartier (6,1%).

In de onderstaande figuur is te zien hoe het aandeel huishoudens met schulden zich in de afgelopen jaren heeft ontwikkeld. In 2023 heeft het CBS haar definitie van problematische schulden aangepast. Ze hebben vier nieuwe bronnen toegevoegd. Sinds dit jaar geven we in de armoedemonitor de nieuwe definitie weer. Het aandeel huishoudens met problematische schulden in de provincie Groningen (8,9%) is in de afgelopen jaren minder gestegen dan dat van Nederland (8,9%), waardoor deze percentages gelijk aan elkaar zijn in 2024. Zowel in de provincie als in de gemeenten is het aandeel huishoudens met schulden in de afgelopen twee jaren lichtelijk toegenomen.

De gemeenten met een hoog aandeel huishoudens met problematische schulden zijn over het algemeen ook de gemeenten met een hoog aandeel huishoudens met een laag inkomen. Dit komt doordat armoede en schulden vaak gepaard gaan. Eén van de redenen hiervoor is dat het voor personen met een laag inkomen makkelijker is om schulden op te bouwen. Dit komt doordat er minder geld binnenkomt om schulden af te lossen en doordat er (door een tekort aan inkomen) vaker een reden is om geld te lenen. Een andere oorzaak van de overlap tussen armoede en schulden is dat dezelfde risicofactoren (bijvoorbeeld: laag inkomen, zwak sociaal netwerk, slechte gezondheid) beide problemen kunnen veroorzaken.

De gemeente Groningen heeft ondanks het hoge aandeel huishoudens met een laag inkomen een relatief laag aandeel huishoudens met problematische schulden (7,1%). In de gemeente Groningen wonen relatief veel jonge huishoudens (waarbij de kostwinner jonger is dan 25 jaar). Deze huishoudens hebben een relatief hoge kans op een laag inkomen, vanwege de overgang van een opleiding naar werk. Aan de andere kant hebben deze huishoudens het minst vaak schulden. Een andere factor die mogelijk meespeelt, is het hoge aandeel studentenhuishoudens in de gemeente Groningen. Studentenhuishoudens hebben relatief weinig te maken met problematische schulden en duwen daardoor het aandeel huishoudens met schulden naar beneden. Bij de berekening van het aandeel huishoudens met (langdurig) lage inkomens worden studentenhuishoudens volledig buiten beschouwing gelaten en gebeurt dit dus niet.

Achtergrondkenmerken van huishoudens met schulden

In de onderstaande figuur is per gemeente te zien hoe verschillende achtergrondvariabelen verdeeld zijn in huishoudens met en zonder geregistreerde problematische schulden. Het verschil tussen de staven laat zien of een persoon met een bepaald achtergrondkenmerk relatief vaker of minder vaak problematische schulden heeft. Zo zien we bijvoorbeeld dat het aandeel 25- tot 45-jarigen bij de groep met geregistreerde problematische schulden een stuk hoger is dan in de groep zonder geregistreerde problematische schulden. Zij hebben dus relatief vaker schulden dan mensen binnen een andere leeftijdscategorie.

Over het algemeen komen de achtergrondvariabelen die we bij huishoudens met schulden zien voor een groot deel overeen met de kenmerken van huishoudens met een laag inkomen. Huishoudens bestaande uit 65-plussers hebben bijvoorbeeld niet alleen minder vaak een laag inkomen: ook het aandeel 65-plussers met schulden is relatief laag. Ook hebben eenpersoons- en eenouderhuishoudens, huishoudens met een uitkering en huishoudens met een niet-westerse migratieachtergrond relatief vaker schulden.

Schulden bij kwetsbare huishoudens

Het CBS toont aan dat ‘kwetsbare huishoudens’ relatief vaker met schulden te maken krijgen. Onder kwetsbare huishoudens worden huishoudens verstaan die bijvoorbeeld moeten rondkomen van een uitkering, huishoudens met een onzeker inkomen en zelfstandig ondernemers. In de onderstaande figuur is voor een aantal kenmerken van kwetsbare huishoudens te zien in welke mate die kenmerken samenhangen met problematische schulden. Het verschil tussen de twee staven laat zien of een huishouden met een bepaald kenmerk relatief vaker of minder vaak problematische schulden heeft.

Over het algemeen hebben huishoudens met problematische schulden vaker een gezinslid met een uitkering. Huishoudens met een laag of onzeker inkomen, bijvoorbeeld door flexibele contracten of werkloosheid, hebben vaker te maken met geregistreerde problematische schulden.