Verantwoording armoedemonitor

Aanleiding en doel

Mensen die langdurig in armoede leven of problematische schulden hebben, ervaren meer stress en hebben minder mogelijkheden om mee te doen in de samenleving. Opgroeien in armoede kan gevolgen hebben voor de rest van je leven. Kinderen die opgroeien in armoede krijgen minder kansen in onderwijs en werk op latere leeftijd. Daarnaast hebben deze kinderen vaker te maken met spanningen binnen het gezin, sociale uitsluiting en vooroordelen. In de meerderheid van de Groningse gemeenten is het aandeel huishoudens met een laag inkomen hoger dan het Nederlandse gemiddelde. Armoede is dan ook een belangrijk thema binnen het sociaal domein.

Volgens de definitie van het Sociaal Cultureel Planbureau is er sprake van armoede wanneer iemand gedurende langere tijd niet de middelen heeft om te kunnen beschikken over de goederen en voorzieningen die in de samenleving als minimaal noodzakelijk gelden.

De cijfers in deze monitor geven inzicht in de omvang en achtergrond van huishoudens met een (langdurig) laag inkomen in de verschillende Groningse gemeenten. Deze cijfers worden vergeleken met de landelijke en provinciale cijfers en worden gedurende langere tijd gevolgd.

De monitor kan gebruikt worden bij het schrijven en evalueren van (gemeentelijk) beleid op het gebied van armoedebestrijding.

Conceptuele basis

Armoede is een moeilijk meetbaar begrip. Per huishouden kan het namelijk erg verschillen bij welk inkomensniveau armoede ervaren wordt. Niet ieder huishouden met een inkomen onder de lage inkomensgrens leeft in armoede, wel hebben deze huishoudens een grotere kans om armoede te ervaren. In de armoedemonitor spreken we dan ook van een risico op armoede. Om het risico op armoede in beeld te brengen, maken we gebruik van de cijfers van het CBS over huishoudens met een (langdurig) laag inkomen. Door gebruik te maken van een inkomensgrens om deze groep in beeld te brengen, steken we de armoedemonitor financieel in. Dit is een goede manier om inzicht te geven in de omvang van de doelgroep(en). In onze verdiepende onderzoeken proberen we meer inzicht te geven in de beleving van armoede en bestaansonzekerheid en de ervaringen met de hulpverlening.

Om inzicht te geven in de omvang van de schuldenproblematiek in Groningse gemeenten, gebruiken we cijfers over ‘geregistreerde problematische schulden’. deze gegevens zijn verzameld door het CBS en hebben betrekking op de betalingsachterstanden bij de Belastingdienst, de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) en het Centraal Justitieel Incassobureau (CJIB), BKR geregistreerde betalingsachterstanden en minnelijke trajecten, wanbetalers van de zorgverzekering, de Wet Schuldsanering Natuurlijke Personen (WSNP) en het Centraal Curatele en Bewind Register (CCBR). De  definitie van geregistreerde problematische schulden verschilt per instantie, deze zijn te vinden in het dashboard ‘Schuldenproblematiek in beeld’ van het CBS.

Werkwijze en databronnen

De cijfers op de pagina’s in de armoedemonitor worden ieder jaar rond het voorjaar vernieuwd op basis van het CBS-bestand ‘laag en langdurig laag inkomen; huishoudenskenmerken, regio’. In de teksten bij de figuren worden opvallende ontwikkelingen uitgelicht, worden gemeenten onderling en met de provinciale en landelijke cijfers vergeleken en worden de cijfers waar mogelijk voorzien van duiding. Om meer inzicht te geven in de ervaren armoede, is het onderdeel ‘moeite met rondkomen’ uit de Volwassenmonitor van het RIVM, CBS en de GGD’en toegevoegd.

De cijfers op de pagina ‘schuldenproblematiek’ zijn afkomstig uit het CBS-dashboard ‘schuldenproblematiek in beeld’. Dit dashboard is opgesteld in het kader van het actieplan Brede Schuldenaanpak in opdracht van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW).

Om inzicht te bieden in de samenhang tussen de armoedecijfers en andere sociaal-maatschappelijke thema’s, wordt in de tekst verwezen naar rapporten van Sociaal Planbureau Groningen en andere kennisinstellingen.

Thema’s en indicatoren

De armoedemonitor bestaat uit vijf pagina’s met elk een eigen thema. De onderstaande tabel is een overzicht van de thema’s en de bijbehorende indicatoren.

Pagina’s Indicatoren
Ontwikkelingen in (langdurig) laag inkomen Aandeel huishoudens met een laag inkomen
Aandeel huishoudens met een langdurig laag inkomen
Kenmerken van huishoudens met een (langdurig) laag inkomen Samenstelling van het huishouden
Leeftijd van de hoofdkostwinner
Herkomst van de hoofdkostwinner
Type inkomen van de hoofdkostwinner
Kinderen in armoede Aandeel kinderen in huishoudens met een laag inkomen
Aandeel kinderen in huishoudens met een langdurig laag inkomen
Kinderen in huishoudens met laag inkomen, naar herkomst
Kinderen in huishoudens met laag inkomen, naar huishoudenssamentelling
Criteria voor armoede Aandeel huishoudens met een inkomen onder de lage inkomensgrens
Aandeel huishoudens met een inkomen tot 110% van het sociale minimum
Aandeel huishoudens met een inkomen tot 120% van het sociale minimum
Moeite met rondkomen (Volwassenmonitor 2020, RIVM, CBS en GGD’en)
Schuldenproblematiek Aandeel huishouden met geregistreerde problematische schulden
Achtergrondkenmerken van schuldenaren:
– Demografische kenmerken (leeftijd, migratieachtergrond, opleiding);
– Huishoudenssamenstelling (type, aantal kinderen, student(en) in huishouden);
– Inkomen en vermogen (inkomensbron, jaarinkomen, vermogen);
– Werk (werknemer, baan, sector)
Personen met een risico op schulden
Achtergrondkenmerken van kwetsbare huishoudens:
– Uitkeringen (AO- of ziektewetuitkering, WW-uitkering, bijstandsuitkering);
– Re-integratie en doelgroepregistratie;
– Zelfstandig ondernemers ((jonge) zzp’er/zelfstandige in huishouden, zzp’er/zelfstandige en laag inkomen, zzp’er/zelfstandige met partner in loondienst);
– Onzekere arbeidspositie (laag inkomen, werkzoekend, flexibel contract);
– Jeugdhulp/-bescherming of -reclassering in huishouden.

 

Medewerker

Erik Meij

Onderzoeker

Delen via social media

Delen via social media

Betrokken medewerkers

Meer weten?

Neem contact op met één van de betrokken medewerkers

Gerelateerd nieuws

Armoede

Armoedemonitor geüpdatetet

Armoede

Armoedebestrijding in Groningen: De cirkel van generatiearmoede 

Armoede

Armoedemonitor Groningen vernieuwd

De cijfers in de armoedemonitor zijn vernieuwd op basis van de meest recente cijfers van het CBS (2021). Het aandeel huishoudens met een laag inkomen is redelijk stabiel ten opzichte van eerdere jaren. Dat geldt zowel voor de provincie Groningen als voor de Groningse gemeenten. Ook het aandeel huishoudens met een langdurig laag inkomen was in 2021

Armoede

Onderzoek naar overerfbare armoede afgerond: maatwerk en langetermijnplanning belangrijk

In de Drents-Groningse Veenkoloniën leven 14.000 gezinnen in armoede, vaak generatie op generatie. Onderzoekers van de Faculteit Ruimtelijke Wetenschappen van de Rijksuniversiteit Groningen deden vijf jaar lang onderzoek naar het ontstaan en voortduren van armoede door generaties heen. Uit het onderzoek blijkt dat maatwerk en langetermijnplanning

Armoede

Stijgende impact energiearmoede onder Groningers en Drenten

Ongeveer een kwart van de Groningers en Drenten heeft moeite met het betalen van de energierekening. Dat blijkt uit de meest recente paneluitvraag van Sociaal Planbureau Groningen en Trendbureau Drenthe. In november deden zij opnieuw een uitvraag naar de ervaring van energieprijzen onder de leden van het Groninger en Drents burgerpanel. In dit onde

Publicaties

Armoede

Verschillen in inkomensondersteuning tussen en binnen Groningse gemeenten

Armoede

Uitlegvideo De cirkel van generatiearmoede

Armoede

Rapport 'De cirkel van generatiearmoede'