Verschillen in inkomensondersteuning tussen en binnen gemeenten

De bestaanszekerheid van mensen staat onder druk. Het was een belangrijk thema bij de Tweede Kamerverkiezingen van november 2023. Veel huishoudens hebben moeite met rondkomen en de verschillen tussen gemeenten in Groningen en Drenthe op het terrein van inkomensondersteuning zijn groot.

Veel regelingen die onder de Participatiewet vallen, worden uitgevoerd door gemeenten. Die uitvoering kan per gemeente variëren. Daardoor maakt een huishouden in de ene gemeente aanspraak op meer of ruimere regelingen dan in de andere. Ook zijn er binnen gemeenten verschillen in de ondersteuning waarop typen huishoudens aanspraak maken.  

Voor welke inkomensondersteuning je in aanmerking komt, hangt dus af van waar en met wie je woont. We onderzochten tot op gemeenteniveau hoeveel dat uitmaakt. Hieronder geven we inzicht in de verschillen in inkomensondersteuning in de Groningse en Drentse gemeenten.  

De figuur hieronder toont het berekende huishoudboekje voor vier fictieve huishoudens met een inkomen van 100% tot wel 180% van de bijstandsnorm (1 januari 2023). De vier typen huishoudens die zijn uitgewerkt zijn:

  • een alleenstaande;
  • een alleenstaande ouder met jonge kinderen;
  • een tweeoudergezin met jonge kinderen;
  • een tweeoudergezin met kinderen van tienerleeftijd.

Voor elke gemeente in Groningen en Drenthe is in te zien hoe het huishoudboekje uitpakt per type huishouden en per inkomensnorm. In een document hebben we de methode om de huishoudboekjes tot stand te laten komen toegelicht.

Het maakt uit waar en met wie je woont

Het maakt voor iemands bestaanszekerheid uit in welke gemeente iemand woont, of iemand kinderen heeft en of iemand samenwoont of alleen. Dat is duidelijk terug te zien in de figuur. Hoewel er grote verschillen zijn, zien we niet één gemeente die het beduidend minder of beter doet dan een andere. Desalniettemin is het voor individuele huishoudens wel van aanzienlijk belang.

Werkende armen

Dit onderzoek werpt ook een ander licht op de (omvang van de) groep werkende armen. Het CBS definieerde de groep werkende armen als huishoudens met een inkomen tot 110 of 130 procent van de bijstandsnorm. Dit is een grove onderschatting, zo blijkt uit ons onderzoek. Voor gezinnen met oudere kinderen is een inkomen vereist van wel 180 procent van de bijstandsnorm, ofwel 2.920,82 euro netto per maand, om break-even te spelen.  

Rigide inkomensgrenzen

Door rigide inkomensgrenzen kan een kleine stijging van het inkomen leiden tot een netto achteruitgang van 350 euro in het maandelijkse huishoudboekje. Dit is de beruchte armoedeval waar een groeiende groep werkende armen zich in bevindt. Geen recht hebben op ondersteuning, maar een te laag inkomen om elke maand van rond te komen.  

Ingewikkeld systeem

Het systeem van inkomensondersteuning is daarnaast te ingewikkeld. Onze speurtocht door alle inkomensondersteunende voorzieningen gaf een beeld van een oerwoud van regelingen en voorzieningen. In sommige gemeenten worden inwoners bijvoorbeeld naar een beleidsnota verwezen om te checken of ze in aanmerking komen voor ondersteuning. Dit zijn belangrijke oorzaken voor de onderbenutting van voorzieningen. 

Medewerker

Erik Meij

Onderzoeker

Delen via social media

Delen via social media

Betrokken medewerkers

Meer weten?

Neem contact op met één van de betrokken medewerkers

Gerelateerd nieuws

Armoede

Armoedemonitor geüpdatet

Armoede

Armoedebestrijding in Groningen: De cirkel van generatiearmoede 

Armoede

Armoedemonitor Groningen vernieuwd

De cijfers in de armoedemonitor zijn vernieuwd op basis van de meest recente cijfers van het CBS (2021). Het aandeel huishoudens met een laag inkomen is redelijk stabiel ten opzichte van eerdere jaren. Dat geldt zowel voor de provincie Groningen als voor de Groningse gemeenten. Ook het aandeel huishoudens met een langdurig laag inkomen was in 2021

Armoede

Onderzoek naar overerfbare armoede afgerond: maatwerk en langetermijnplanning belangrijk

In de Drents-Groningse Veenkoloniën leven 14.000 gezinnen in armoede, vaak generatie op generatie. Onderzoekers van de Faculteit Ruimtelijke Wetenschappen van de Rijksuniversiteit Groningen deden vijf jaar lang onderzoek naar het ontstaan en voortduren van armoede door generaties heen. Uit het onderzoek blijkt dat maatwerk en langetermijnplanning

Armoede

Stijgende impact energiearmoede onder Groningers en Drenten

Ongeveer een kwart van de Groningers en Drenten heeft moeite met het betalen van de energierekening. Dat blijkt uit de meest recente paneluitvraag van Sociaal Planbureau Groningen en Trendbureau Drenthe. In november deden zij opnieuw een uitvraag naar de ervaring van energieprijzen onder de leden van het Groninger en Drents burgerpanel. In dit onde

Publicaties

Armoede

Verschillen in inkomensondersteuning tussen en binnen Groningse gemeenten

Armoede

Uitlegvideo De cirkel van generatiearmoede

Armoede

Rapport 'De cirkel van generatiearmoede'