Informele zorg
Informele zorg omvat alle hulp aan mensen met uiteenlopende gezondheidsproblemen die niet wordt gegeven door een professional. Hierbij gaat het zowel om hulp die mensen aan elkaar geven vanwege de onderlinge band die zij hebben (mantelzorg), als om vrijwilligerswerk op het terrein van zorg en ondersteuning. Deze hulp kan bestaan uit het huishouden doen, helpen bij wassen en aankleden, gezelschap houden, vervoer of bijvoorbeeld geldzaken regelen. Veel mantelzorgers en vrijwilligers halen voldoening uit hun inzet. Voorkomen van overbelasting van mantelzorgers en vrijwilligers is een belangrijk aandachtspunt voor beleidsmakers en professionals in zorg en welzijn.
Laatst bijgewerkt op: 2 oktober 2025
In provincie Groningen meer uren mantelzorg per week dan gemiddeld
Mantelzorgers geven hulp en zorg aan familie, buren, vrienden of andere naasten. Omdat veel mensen weleens iets doen voor een ander, is afgesproken dat iemand mantelzorger is als diegene 8 uur of meer per week zorg verleent, óf minder dan 8 uur per week, maar dan wel voor een periode langer dan 3 maanden. Volgens deze definitie was in 2024 12,4% van de inwoners van Groningen mantelzorger. Dit is iets lager dan het landelijk gemiddelde van 13,8%. In de provincie Groningen wordt er gemiddeld 12,6 uur per week besteed aan het geven van mantelzorg, dit is meer dan het landelijk gemiddelde van 11,8 uur per week.
De meeste mensen die mantelzorg geven, vallen in de oudere leeftijdsgroepen. Dit is volgens verwachting, omdat mensen van boven de 50 jaar vaker te maken krijgen met zieke (schoon) ouders, partners of andere naasten.
In de gemeente Oldambt (16,4%) wordt relatief veel mantelzorg verleend. In de gemeente Groningen is dit met 9,8% beduidend minder. Het lage percentage mantelzorgers in de gemeente Groningen houdt waarschijnlijk verband met de relatief jonge populatie in deze gemeente. De gemeenten waarin relatief veel mantelzorg wordt gegeven, zijn niet per se de gemeenten waarin ook de meeste ouderen wonen.
Overbelasting onder mantelzorgers neemt toe
Onder mantelzorgers is overbelasting een groot risico. Uit eerder onderzoek onder het Groninger Panel komt naar voren dat een groot deel van de mantelzorgers in Groningen aangeeft de mantelzorgtaken goed vol te kunnen houden. Toch geeft ook een deel aan (te) zwaar belast te zijn. In Groningen zien we dat 19% van de mantelzorgers in 2024 overbelast is. Dit is minder dan gemiddeld in Nederland (22,3%). De afgelopen jaren zien we zowel landelijk als in de provincie Groningen weer een sterke stijging van het percentage overbelaste mantelzorgers. In 2016 ging het nog om 13% van de mantelzorgers in de provincie Groningen, in 2024 nam dit toe tot 19%. De dip in 2020 komt vermoedelijk door de coronapandemie.
Het percentage zwaar belaste mantelzorgers loopt uiteen tussen de Groningse gemeenten. In de gemeente Pekela (26,5%) is het percentage zwaar belaste mantelzorgers het hoogst, gevolgd door gemeente Het Hogeland (25,4%). In de gemeenten Eemsdelta (15,3%) en Groningen (15,4%) ervaren de minste mantelzorgers een zware belasting.
Aantal potentiële mantelzorgers neemt af
Met de stijgende vergrijzing en de toenemende tekorten in de zorg, komt er een steeds grotere nadruk te liggen op de rol van de informele zorg. De taak van mantelzorgers zal naar verwachting groter en intensiever worden, waardoor het risico op overbelasting van mantelzorgers ook stijgt.
Als we kijken naar de ‘Oldest Old Support Ratio’ (OOSR), dan zien we de verhouding tussen het aantal 50- tot 75-jarigen ten opzichte van het aantal 85-plussers, ofwel; het aantal potentiële mantelzorggevers voor iedere 85-plusser als potentiële mantelzorgontvanger. De verwachting is dat in de provincie Groningen de leeftijdsgroep 85+ de komende jaren sterk zal groeien en dat de leeftijdsgroep 50 tot 75 jaar afneemt. De OOSR daalt dus, en de druk op mantelzorgers neemt toe.
In 2020 stonden er in de pr0vincie Groningen nog gemiddeld 15 potentiële mantelzorgers klaar voor elke 85-plusser. In 2030 daalt dat aantal naar verwachting naar 11, en in 2050 naar 5. De afname van het aantal potentiële mantelzorgers heeft voor de nabije toekomst als gevolg dat het Groninger zorglandschap zich moet voorbereiden op tekorten in zowel de formele zorg als de informele zorg.
