Ambulancezorg

In spoedgevallen kan het van levensbelang zijn dat de ambulance snel ter plaatse is. In hoeverre wordt voldaan aan de norm die hiervoor geldt? 

In het kort

  • Ambulancezorg Groningen heeft in 2017 22.275 opdrachten uitgevoerd met een A1-urgentie en 12.418 met een A2-urgentie. Voor het eerst sinds jaren is het aantal opdrachten met A1-urgentie gedaald (met 6% ten opzichte van 2016). Het aantal opdrachten met een A2-urgentie steeg wel in vergelijking met 2016 (7%).
  • In 2017 lukte het in 94% van de gevallen waarin de ambulance binnen 15 minuten ter plaatse moest zijn (A1-urgentie) om de responstijdnorm A1 te halen. In 2016 gold dat eveneens voor 95% van de A1-opdrachten.
  • In twee gemeenten werd in 2017 bij minder dan 85% van de A1-ritten de responstijdnorm A1 gehaald, nl. Zuidhorn en Loppersum.

Toelichting op A1- en A2-urgentie

Van A1-urgentie is sprake als de ambulance met spoed – met optische en geluidsignalen – binnen 15 minuten ter plaatse moet zijn. Het gaat daarbij om de responstijd. Deze bestaat uit meldtijd (max. 2 minuten), uitruktijd (max. 1 minuut) en aanrijtijd (max. 12 minuten).
A2-urgentie betekent dat de ambulance met gepaste spoed dient te vertrekken en binnen 30 minuten ter plaatse dient te zijn. De ambulance mag hierbij in principe geen optische en geluidssignalen gebruiken.
Het jaarlijkse aantal opdrachten met A1- en A2-urgentie lag in 2017 respectievelijk 30% en 61% hoger dan in 2009.

Verklaringen voor toename spoedeisende opdrachten

De toename van het aantal spoedeisende inzetten van de ambulance is overeenkomstig de landelijke trend. De vergrijzing is één van de factoren die daaraan ten grondslag ligt. Een andere factor is veranderingen in de zorg. Door de kortere behandel- en verblijfsduur in het ziekenhuis, de groei van medisch-specialistische behandelmogelijkheden en de concentratie van hoogcomplexe zorg groeit het aantal ‘bewegingen’ van patiënten, tussen thuis, ziekenhuis en andere zorginstellingen. Verder speelt een rol dat mensen vaker het alarmnummer 112 bellen. Het telefoonnummer is algemeen bekend en door de mobiele telefoon is de drempel om te bellen laag. De indruk is dat mensen soms een ambulance vragen terwijl medisch gezien geen spoed vereist is. Bijvoorbeeld omdat ze snel geholpen willen worden of omdat ze zich zorgen maken en niemand in de buurt hebben die hen geruststelt.

De ambulance komt niet altijd op tijd

Er zijn in de periode 2009 tot 2017 geen grote verschuivingen in het aantal A1-opdrachten van Ambulancezorg Groningen dat niet voldoet aan de 15 minuten norm. In 2009 was dit 7%, in 2017 6%. In 2017 kwam de ambulance met spoed in 94% van de gevallen op tijd kwam.

Met name bij gemeenten die aan de provinciegrens liggen kan het werkelijke percentage A1-ritten buiten de norm hoger of lager liggen. In de cijfers die we hier presenteren zijn namelijk alleen de cijfers opgenomen van Ambulancezorg Groningen. Doordat de Meldkamer Ambulancezorg Noord Nederland (MkANN) in Drachten voor de drie noordelijke provincies werkt, verlenen in de praktijk ook UMCG Ambulancezorg en Kijlstra Ambulancezorg Fryslân hulp in de provincie Groningen en omgekeerd. Voor A1 ritten wordt door de MkANN namelijk altijd de dichtstbijzijnde vrije ambulance ingezet, ongeacht uit welke regio deze afkomstig is. Hiervan profiteren vooral gemeenten die langs de provinciegrens liggen en gemeenten met een grote zorginstelling binnen hun grenzen (als daar na aflevering van een patiënt een ambulance beschikbaar komt). In de cijfers die we hier presenteren zijn alleen de ritten door Ambulancezorg Groningen verwerkt.  

Onderstaande kaart laat zien dat het percentage A1-opdrachten dat de tijdnorm overschrijdt in de gemeenten Bedum, Delfzijl, Eemsmond, Loppersum, Vlagtwedde en Zuidhorn relatief hoog is (10% of meer). Vooral in de gemeenten Marum en Grootegast ligt het percentage ‘buiten de norm’ in 2017 veel lager dan in 2009. Deze verbetering is het gevolg van de toegenomen paraatheid bij de ambulancepost in Niebert. Tot begin 2015 was daar alleen sprake van slaapdiensten, inmiddels is het een 24-uurs parate post.

Bronnen

  • Ambulance Zorg Groningen (2018), Digitaal jaarverslag 2017 (op website).
  • Ambulancezorg Nederland (2017), Ambulancezorg in 2015: Zorgcoördinatie en mobiele zorg, Visiedocument Ambulancezorg Nederland.
  • RIVM (2015), Trendanalyse spoedeisende ambulancezorg.
  • Smits M, et al., Spoedritten ambulance vaak eerstelijnszorg, in: NTVG (2014; 158).

Meer informatie

Jeroen Kuiper, jeroen.kuiper@ggd.groningen.nl

Marian Feitsma, m.feitsma@sociaalplanbureaugroningen.nl

 

GGD Groningen/Sociaal Planbureau Groningen

Geactualiseerd: november 2018

 

 

gerelateerd

medewerkers