Beschikbaarheid en bereikbaarheid

Beschikbaarheid en bereikbaarheid

De bereikbaarheid en beschikbaarheid van zorg is onder andere afhankelijk van de demografische ontwikkelingen en beleidsontwikkelingen in de zorg in een gemeente of provincie. De beschikbaarheid en bereikbaarheid van zorg hebben onder andere te maken met fysieke afstand tot de inwoner, maar ook met samenwerking in de zorg en ondersteuning en het aantal professionals dat ondersteuning kan bieden.

Hier vind je de trends en ontwikkelingen in Groningen op het gebied van de beschikbaarheid en bereikbaarheid van de huisarts, ziekenhuiszorg en maatwerkvoorzieningen (in het kader van de Wet maatschappelijke ondersteuning).

Ervaringen van Groningse inwoners

Het merendeel van de Groningers geeft aan dat zij de zorg die zij nodig hadden ook daadwerkelijk hebben ontvangen (94%). Van de 6% die niet de benodigde zorg ontvingen, noemt ruim 1 op de 4 als reden dat ze de kosten niet kunnen betalen. Ook onvoldoende bereikbaarheid van de zorg komt sterk naar voren als een belemmering. Als we vragen naar het zorgaanbod in de omgeving ten opzichte van vijf jaar geleden dan komt er een verdeeld beeld naar voren. 20% zegt dat dit het geval is, 27% vindt dat niet. Een opmerkelijk grote groep staat hier ‘neutraal’ (22%) of met ‘geen mening’(31%) tegenover. In de lijn der verwachting wonen de panelleden die aangeven dat het aanbod is verminderd vaak op het platteland.

Ervaren beschikbaarheid en bereikbaarheid van de Wmo

Inwoners die ondersteuning nodig hebben bij het zelfstandig wonen of het meedoen in de samenleving kunnen een maatwerkvoorziening toegewezen krijgen vanuit de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo).

Alle gemeenten zijn sinds 2015 verplicht elk jaar een cliëntervaringsonderzoek Wmo te houden. Hieronder geven we de uitkomsten weer van vier van de tien verplichte vragen uit het cliëntervaringsonderzoek Wmo. Dit zijn de vragen die een licht werpen op de beschikbaarheid en bereikbaarheid van Wmo-voorzieningen, zoals ervaren door Wmo-cliënten.
Tussen de gemeenten in Groningen zijn grote verschillen te zien. Vooral in Zuidhorn, Marum, Loppersum en Appingedam hebben veel cliënten positieve ervaringen met de bekendheid en snelheid van werken bij de Wmo toegang. In Veendam ligt het percentage waarvoor dit geldt op beide items 20% lager. Bij de items over de bekendheid met cliëntondersteuning en de aansluiting van de ondersteuning bij de hulpvraag zijn de onderlinge verschillen tussen de gemeenten kleiner.

*Om de gewenste informatie te zien: kies één van de vier vragen en een gemeente. Kies ook een gemeente om mee te vergelijken. De gegevens betreffen de gemeenten van 2018. (Per 01-01-2019 zijn 11 gemeenten van 2018 opgegaan in drie nieuwe gemeenten). Helaas ontbreken de gegevens van Winsum over 2018.

Afstand tot huisartsenzorg

De afstand van de wijken in gemeenten tot de dichtstbijzijnde huisartsenpraktijk varieert. Vooral in het uiterste zuiden en bijvoorbeeld Slochteren zijn de afstanden tot een huisartsenpraktijk groot. Dit betekent dat de inwoners van deze wijken de grootste afstand moeten overbruggen om de zorg van een huisarts te ontvangen. In wijken van (voormalig) Eemsmond en de wijken in de stad Groningen zijn de afstanden het kleinst. De afstanden tot huisartsenposten zijn gemiddeld groter dan de afstanden tot huisartsenpraktijken. Een huisartsenpost is een regionaal centrum waar meerdere artsen samenwerken buiten de normale praktijktijden. Hier kunnen mensen dus terecht in de avonden en weekenden. In een aantal kernen in de provincie Groningen (zoals de stad Groningen, Stadskanaal, Winsum en Oldambt) zijn de afstanden tot deze huisartsen posten relatief klein, maar vooral in het uiterste zuiden en het uiterste noorden van de provincie zijn deze afstanden een stuk groter.

Het aantal huisartsen (uitgedrukt in fte) dat beschikbaar is per 10.000 inwoners is al een aantal jaren redelijk stabiel in de provincie. In 2017 is er gemiddeld 4,5 fte per 10.000 inwoners beschikbaar aan huisartsenzorg in de provincie Groningen. Het gemiddelde voor Nederland ligt op 4,4 fte huisartsen per 10.000 inwoners in dat jaar. Er zijn wel verschillen binnen de provincie. In de gemeente Loppersum zijn er meer uren van huisartsen beschikbaar, dan bijvoorbeeld in de gemeente Pekela.

Ziekenhuiszorg in de provincie Groningen

Ziekenhuizen hebben een relatief groot verzorgingsgebied. Ziekenhuiszorg is daarom niet voor iedereen naast de deur beschikbaar. De afstanden tot het ziekenhuis verschillen wanneer er onderscheid wordt gemaakt tussen ziekenhuizen met buitenpolikliniek en ziekenhuizen zonder buitenpolikliniek[1]. Vooral voor de regio Bedum en Veendam veranderen de afstanden wanneer de buitenpolikliniek wordt meegenomen.

Zorgaanbieders en zorgverzekeraars hebben in 2000 afgesproken wat een redelijke wachttijd is voor niet acute zorg. Binnen 4 weken moeten mensen terecht kunnen bij de polikliniek[2]. Voor behandeling is een maximale wachttijd van 7 weken afgesproken[3]. In het Martini Ziekenhuis waren de wachttijden voor de polikliniek in 2017 het langst. Maar ook in de andere ziekenhuizen werd de norm voor de maximale wachttijd regelmatig overschreden. Voor alle vier de ziekenhuizen geldt dat het percentage wachttijden van langer dan 4 weken is gestegen ten opzichte van 2015. Ziekenhuizen wijzen erop dat keuzes die patiënten maken een rol spelen bij de wachttijden. Bijvoorbeeld als zij door een specifieke arts geholpen willen worden.

Het Ommelander Ziekenhuis en het Refaja Ziekenhuis hebben maar een klein percentage voor behandelingen met een wachttijd van meer dan 7 weken. Bij het Martini ziekenhuis en het UMC Groningen ligt dit percentage aanzienlijk hoger. Hierin speelt mee dat het om heel verschillende ziekenhuizen gaat. In de topklinische [4] (Martini Ziekenhuis) en topreferente zorg [5](UMCG) is de complexiteit van de behandelingen vaak groot. In het Ommelander Ziekenhuis en het Refaja Ziekenhuis wordt voornamelijk basiszorg[6] verleend.

*Alle onderstaande cijfers hebben betrekking op gemiddelde wachttijden en gaan over niet acute zorg. De wachttijden per specialisme of behandeling kunnen daarvan afwijken. Ziekenhuizen publiceren per specialisme of behandeling actuele wachttijden op hun website.

[1] Een buitenpolikliniek is een locatie van een ziekenhuis waar niet bedlegerige patiënten worden behandeld of gecontroleerd. Patiënten worden er niet voor meer dan 24 uur opgenomen en er worden geen grote operaties uitgevoerd. Dit heeft ook invloed op de wachttijden die patiënten kunnen ervaren voor hun behandeling.

[2] De wachttijd polikliniek betreft de tijd tussen het moment van bellen voor een afspraak en de dag dat de patiënt in de polikliniek terecht kan.

[3] De wachttijd behandelingen is de tijd dat een patiënt van de arts een indicatie krijgt voor een behandeling (zoals een operatie of opname) en het tijdstip waarop die behandeling plaatsvindt.

[4] Bij topklinische zorg gaat het vaak om dure behandelingen, waarbij specifieke apparatuur en deskundigheid nodig is.

[5] Topreferente zorg betreft zorg die bedoeld is voor patiënten met zeldzame, moeilijk te diagnosticeren en/of te behandelen aandoeningen.

[6] Bij basiszorg gaat het om eenvoudige, veel voorkomende en duidelijk afgebakende problemen.

Ambulancezorg in de provincie Groningen

De trend van het aantal spoedeisende inzetten (A1 ritten[1]) van de ambulance komt overeen met de landelijke trend. De vergrijzing is één van de factoren die een rol speelt in het aantal ritten. Een andere factor is veranderingen in de zorg. Door de kortere behandel- en verblijfsduur in het ziekenhuis, de groei van medisch-specialistische behandelmogelijkheden en de concentratie van hoog complexe zorg groeit het aantal ‘bewegingen’ van patiënten, tussen thuis, ziekenhuis en andere zorginstellingen. Verder speelt een rol dat mensen vak het alarmnummer 112 bellen. De indruk is dat mensen soms een ambulance vragen terwijl medisch gezien geen spoed vereist is. Bijvoorbeeld omdat ze snel geholpen willen worden of omdat ze zich zorgen maken en niemand in de buurt hebben die hen geruststelt.

Tussen 2009 en 2018 zijn er geen grote verschuivingen in het aantal A1 ritten  die niet voldoet aan de 15 minuten norm. In 2018 kwam de ambulance met spoed in 94% van de gevallen op tijd. Onderstaande kaart laat zien dat met name in de gemeente Zuidhorn de tijdnorm voor A1 ritten vaak niet wordt gehaald (22%). Vooral in de gemeenten Marum en Grootegast ligt het percentage ‘buiten de norm’ in 2018 veel lager dan in 2009. Deze verbetering is het gevolg van de toegenomen paraatheid bij de ambulancepost in Niebert. Tot begin 2015 was daar alleen sprake van slaapdiensten, inmiddels is het een 24-uurs parate post.

[1] Van A1-urgentie is sprake als de ambulance met spoed (binnen 15 minuten) ter plaatse moet zijn. Hierbij mogen optische- en geluidssignalen worden gebruikt. A2-urgentie betekent dat de ambulance met gepaste spoed dient te vertrekken en binnen 30 minuten ter plaatse dient te zijn. De ambulance mag bij A2 urgentie in principe geen optische en geluidssignalen gebruiken.

Met name bij gemeenten die aan de provinciegrens liggen kan het werkelijke percentage A1-ritten buiten de norm hoger of lager liggen. Voor A1 ritten wordt door de Meldkamer Ambulancezorg Noord Nederland (MkANN) namelijk altijd de dichtstbijzijnde vrije ambulance ingezet, ongeacht uit welke regio deze afkomstig is. Hiervan profiteren vooral gemeenten die langs de provinciegrens liggen en gemeenten met een grote zorginstelling binnen hun grenzen (als daar na aflevering van een patiënt een ambulance beschikbaar komt). In de cijfers die we hier presenteren zijn alleen de ritten door Ambulancezorg Groningen verwerkt.

 

Medewerker

Marian Feitsma

onderzoeker-adviseur

Delen via social media

Delen via social media

Betrokken medewerkers

Simone Barends

onderzoeker

Marian Feitsma

onderzoeker-adviseur

Meer weten?

Neem contact op met één van de betrokken medewerkers

Gerelateerd nieuws

Leefbaarheid

Webinar 1 september: 'Introductie Monitoring Brede Welvaart'

Corona

Eerste resultaten corona panelonderzoek

Ouderenzorg

Jong en oud bezig met gezond blijven, maar veel ruimte voor verbetering

“Jongeren noemen veel vaker dan ouderen dat ze contacten maken moeilijk vinden.” Bijna zes op de tien inwoners van de provincie Groningen doet of laat bewust dingen om gezond en vitaal te blijven. Toch zou driekwart naar eigen zeggen zijn gedrag op dit punt nog kunnen verbeteren. Bijvoorbeeld door meer te ontspannen of juist

Ouderenzorg

Presentaties Kennisfestival Ouderen langer vitaal & zelfstandig, 29 november 2019

“Over preventief investeren in wonen, welzijn en zorg in de buurt.” Hoe kun je het groeiend aantal ouderen goede zorg en kwaliteit van leven bieden? Op vrijdag 29 november 2019 waren bestuurders, beleidsmakers en andere belangstellenden aanwezig bij het Kennisfestival Ouderen langer vitaal & zelfstandig in het provinciehu

Ouderenzorg

Zorgmonitor Groningen: preventief ouderenbeleid terug op gemeentelijke agenda’s

“Uit recente gemeentelijke beleidsdocumenten, waaronder de programmabegrotingen 2019, blijkt dat gemeenten preventie in relatie tot ouderen(zorg) herkennen als relevant thema en er ook beleidsvoornemens aan verbonden hebben.” Uit beleidsdocumenten* van de twaalf Groningse gemeenten valt op te maken dat er (weer) aandacht is v

Publicaties

Ouderenzorg

Feitenblad Vitaal oud worden en de rol van buurt & professionals, 2019

Sociaal Planbureau Groningen vroeg Groninger Panelleden van 18 jaar en ouder op welke manier zij bezig zijn met gezond en vitaal ouder worden en welke hulp zij daarbij kunnen gebruiken. We kijken hierbij naar verschillende leeftijdsgroepen: de toekomstige en huidige ouderen. Bekijk het feitenblad Vitaal oud worden en de rol van buurt & pro

Aardbevingen

Top 5 opgaven in het sociale domein in Groningen

Welke opgaven liggen er in Groningen? De top 5 in beeld. Tussen 2018 en 2040 verdubbelt het aantal 80-plussers in Groningen. In het aardbevingsgebied wonen 410.000 bewoners met erkende schade. De jeugdwerkloosheid in de arbeidsmarktregio Groningen is hoger dan in de rest van Nederland. Net als het zorggebruik en het aandeel minderjarige kinderen d

Gezondheid & geluk

Onderzoeksrapport ‘Kijk op de Keten’ Ouderenzorg in Groningen

Onderzoeksrapport ‘Kijk op de Keten’ Ouderenzorg in Groningen In het onderzoeksrapport ‘Kijk op de Keten’ belicht Sociaal Planbureau Groningen knelpunten en opgaven in de hele zorgketen, van preventie tot langdurige zorg. Hiervoor zijn meer dan 100 ouderen, mantelzorgers, zorgprofessionals, bestuurders en andere deskundigen be