Wonen

Woningen en woontevredenheid in Groningen

Hoe prettig het is om te wonen in een gebied, hangt onder meer af van de kwaliteit van de woningen en de woonomgeving. Woontevredenheid vormt een belangrijk aspect van de brede welvaart. Waar en hoe mensen wonen is belangrijk voor de gezondheid en voor allerlei sociale aspecten. Zo wordt het woon- en leefklimaat bepaalt door in welke buurt iemand woont en de nabijheid van voorzieningen.

In het kort

  • Groningers zijn ongeveer even tevreden over hun woning en woonomgeving als gemiddeld in Nederland. Dat is om twee redenen interessant: enerzijds vanuit de inzichten dat de aardbevingsschade de woontevredenheid negatief beïnvloedt en anderzijds vanuit het beeld dat het in Groningen zo heerlijk wonen is met veel groen, rust en ruimte. Het zijn vooral de jongvolwassenen en huurders die minder tevreden met verschillende aspecten van de woning.
  • De relatief grote afstand tot voorzieningen in Groningen hangen samen met het landelijk karakter van de provincie. Voor de meeste Groningen is het reizen voor voorzieningen geen probleem. Wel wordt het verdwijnen van voorzieningen als een van de redenen genoemd voor de achteruitgang van de leefbaarheid in de woonbuurt.

Woningvoorraad

Groningen telde 282.047 woningen op 1 januari 2020. Het aantal woningen in Groningen is sinds 2012 met 6,3% gegroeid. Groningen kent een iets kleiner aandeel koopwoningen dan gemiddeld in Nederland (54,8% tegen 57,2%). Ongeveer 45% van de woningen in Groningen is geen eigendom, maar wordt gehuurd van een woningcorporatie (29,5%) of een particuliere verhuurder (15,1%). Het aandeel particuliere huurwoningen ligt in de provincie Groningen iets hoger dan in Nederland (13,2%). De gemeenten Groningen en Appingedam hebben het hoogste aandeel huurwoningen ten opzichte van de totale woningvoorraad.

Het bezitten van een koopwoning is in Groningen minder duur dan gemiddeld in Nederland. De gemiddelde WOZ-waarde in Groningen was in 2020 €186.000, ten opzichte van €270.000 landelijk. Tussen 2011 en 2015 zagen we een daling van de WOZ-waarde van 13,5%. Van 2016 tot 2020 is er weer een aanzienlijke stijging van 20,8% te zien. Landelijk steeg de gemiddelde WOZ-waarde met 29,8% tussen 2016 en 2020. De grootste stijging is te zien in de gemeente Groningen, waar de gemiddelde WOZ-waarde in 2020 35,3% hoger lag dan in 2016.

Sloop en nieuwbouw van woningen

Krimp laat zich op vele manieren meten. Eén van de duidelijkste meetwijzes is de sloop en nieuwbouw van woningen; waar groeit en stijgt de woningvoorraad? Tussen 2011 en 2019 zijn er in de provincie Groningen veel woningen gebouwd en gesloopt. De nieuwbouw concentreert zich vooral in de stad Groningen en naastgelegen gemeenten. Ook in krimpgebieden vindt nieuwbouw plaats. Dit was in de meeste gevallen niet voldoende om het aantal gesloopte woningen te compenseren. Alleen in enkele grote kernen in krimpgebieden zijn er per saldo woningen bijgekomen.

Tevredenheid met woning

Groningers zijn erg tevreden met hun woning. De huidige woning wordt door het Groninger Panel gemiddeld met een rapportcijfer 8 gewaardeerd en ruim 80% van het Groninger Panel vindt dat ze in een aantrekkelijke woonomgeving wonen met voldoende groen. Dit is al jaren stabiel. Mensen met een koopwoning zijn vaker tevreden met hun woning dan mensen met een huurwoning. Leeftijd speelt ook een rol. Jongvolwassenen (18-34 jaar) zijn het minst tevreden over hun woning, terwijl ouderen (65-plussers) gemiddeld het hoogste cijfer geven. Slechts 4% van de Groningers is ontevreden met zijn of haar woning en geeft een rapportcijfer 5 of lager. Het hoogste gemiddelde cijfer voor de eigen woning wordt in Westerwolde gegeven, het laagste in Eemsdelta.

Volgens cijfers van de Regionale Monitor Brede Welvaart van het CBS is 85% van de Groningers tevreden met de huidige woning. Van alle provincies staat Groningen daarmee op plek 10. Dit percentage is de afgelopen jaren licht gedaald, van 86,7% in 2015 naar 84,8% in 2018. Een mogelijke verklaring voor de afname van de tevredenheid is aardbevingsschade aan de woningen. Groningers met meervoudige aardbevingsschade aan hun woning voelen zich veel minder vaak veilig in de woning dan mensen zonder schade (Postmes, 2016). Daarnaast spelen de beperkte mogelijkheden van vooral starters op de woningmarkt volgens de Rabobank hierin waarschijnlijk ook een rol.

Jongvolwassenen en huurders minder tevreden met verschillende aspecten van de woning

De onderhoudsstaat van de woning blijkt heel belangrijk voor de algehele tevredenheid met de woning, gevolgd door de waardeontwikkeling en energiezuinigheid. Vooral de impact van een (zeer) slecht onderhouden woning op de waardering van de eigen woning is groot.

Jongvolwassenen (18-34 jaar) zijn het meest ontevreden over de energiezuinigheid van de woning, terwijl zij hier meer waarde aan hechten dan oudere leeftijdsgroepen. Ook over de betaalbaarheid en onderhoudsstaat van woningen zijn jongvolwassenen minder tevreden. Ook onder huurders ligt de tevredenheid met aspecten van de woning iets lager. Vooral de waardering van de onderhoudsstaat, aantrekkelijkheid en energiezuinigheid van de woning is onder huurders lager dan bij woningeigenaren. Een gevoel van autonomie kan hierbij een rol spelen, doordat huurders afhankelijk zijn van de verhuurder voor aanpassingen en onderhoud.

Over het algemeen wonen hoogopgeleiden vaker in koopwoningen en de betere huurwoningen. Onderzoek van CBS (2015) toonde eerder al aan dat betere woningen en een hoge woontevredenheid leiden tot een hogere waardering van de eigen gezondheid, meer vertrouwen in de toekomst en een grotere tevredenheid met het leven in het algemeen. De groeiende groep hoogopgeleiden staat volgens CBS bovenaan in de welvaarts-welzijnsverdeling.

Verduurzaming van de Groningse woningvoorraad

Veel Groningers staan welwillend tegenover de verduurzaming van hun woning, maar ruim één op de zes Groningers blijkt nog geen enkele vorm van isolatie in huis hebben. Isoleren is een belangrijke eerste stap in het verduurzamen van huizen. Verduurzaming van de woning is voor lang niet alle Groningers vanzelfsprekend, of überhaupt mogelijk. Veel Groningers wachten af. Die afwachtende houding wordt veroorzaakt door een combinatie van onzekerheid en betaalbaarheid.

Huurwoningen zijn minder goed verduurzaamd dan koopwoningen. In de gevallen dat verhuurders wel verduurzamen, voelen huurders zich vaak niet betrokken of gehoord in besluitvorming. Ook vormt een huurverhoging (die vaak het gevolg is van verduurzaming) voor een groot deel van de huurders een drempel, omdat zij geen vertrouwen hebben dat de kosten worden terugverdiend door een lagere energierekening.

15% Groningse woningeigenaren kan verduurzaming niet betalen. Eigenaren van oudere huizen hebben vaak al hoge energielasten en bovendien verwacht 25% in de toekomst moeite te hebben met het betalen van de energielasten. Bij veel subsidies voor duurzame maatregelen zijn eigen investeringen nodig, waar deze groep niet de mogelijkheid toe heeft.

Langer zelfstandig wonen

Het rijksbeleid is erop gericht om mensen zo lang mogelijk zelfstandig thuis te laten wonen. De Rijksbouwmeester maakte begin februari 2018 duidelijk dat onze woonwijken hier nog lang niet op berekend zijn. Naast de geschiktheid van de woning gaf hij aan dat het sociale element, de ontmoeting in de buurt en wijk, belangrijk is om het lang zelfstandig wonen tot een succes te maken. Dat een groot sociaal netwerk bijdraagt aan langer zelfstandig wonen blijkt ook uit een rapport van het Sociaal Cultureel Planbureau (2019).

Er is een heel duidelijk stijgende lijn te zien, waar in 2016 nog één op de vijf Groningers (zeer) ontevreden was over de mogelijkheid om lang zelfstandig in de woning te kunnen blijven wonen, is in 2020 slechts 8% van de Groningers is ontevreden.

Langer zelfstandig thuis wonen (zeer) ontevreden (zeer) tevreden
2016 21% 52%
2018 10% 59%
2020 8% 70%

Hoe positief Groningers hierover oordelen, hangt af van de sociale aspecten in de buurt. Groningers zijn namelijk vaker ontevreden over de mogelijkheden om lang zelfstandig in hun woning te blijven wonen in buurten waar zij minder saamhorigheid en gezelligheid voelen (17%). Dat is een verschil van 10 procentpunt vergeleken met mensen die juist tevreden zijn over de saamhorigheid in de buurt (7% ontevreden). Op het moment dat men zich niet thuis voelt in de buurt, dan is het verschil nog groter: waar ook 7% ontevreden blijft over de mogelijkheid langer zelfstandig te kunnen wonen in de huidige woning van de mensen die zich thuis voelen in de buurt, oordeelt 29% negatief van de mensen die zich juist niet thuis voelen in de buurt.

 

Tevredenheid met woonomgeving

Het landschap wordt gewaardeerd met een 7,9 gemiddeld. De meeste Groningers vinden dat ze in een aantrekkelijke woonomgeving wonen met voldoende groen (80%). Inwoners waarderen het groen en de rust en ruimte in de provincie (Sociaal Planbureau Groningen, 2019). Groningen is dan ook een van de minst bebouwde provincies van Nederland; 9% van de totale oppervlakte van Groningen bestaat uit bebouwde ruimte (CBS Statline, 2018). De tevredenheid met de woonomgeving wordt negatief beïnvloed door aardbevingsschade aan de woningen. Vervallen huizen in de omgeving wordt door 15% als enigszins problematisch benoemd.

Volgens de Regionale Monitor Brede Welvaart van het CBS is 84% van de Groningers tevreden met de woonomgeving (het landelijk gemiddelde is 83%). De tevredenheid is sinds 2015 in Groningen licht toegenomen, wat ook de landelijke trend is. De tevredenheid met de woonomgeving wordt negatief beïnvloed door aardbevingsschade aan de woningen. Onderzoek van Gronings Perspectief wijst uit dat de woontevredenheid van mensen met enkele en meervoudige schade significant afnam in de periode 2016-2017. Bij mensen zonder schade bleef de woontevredenheid onveranderd. Ook in 2020 zien we dat mensen zonder aardbevingsschade (8,4) de woonomgeving hoger waarderen dan mensen met enkelvoudige (8,1) of meervoudige schade (7,9). Vervallen huizen in de omgeving wordt door 15% als enigszins problematisch benoemd. Toch geldt ook voor deze indicator dat de tevredenheid negatief wordt beïnvloed dat de aardbevingsschade aan de woningen.

 

“Ik ben bang dat de taken van onderhoud door gemeenten verzaakt wordt en er dus verpaupering optreedt.”

“Een aantal perken met lelijke struiken zijn door bewoners in overleg met gemeente aangepakt en zijn bloemrijk en kleurrijk geworden.”

“Fantastisch wonen in heerlijke buurt, veel sociale contacten. Weinig zorgen, behalve aardbevingsschade.”

“Heerlijk ruimtelijk wonen hier.”

 

De waardering voor het onderhoud van paden en plantsoenen hebben via de tevredenheid met de woonomgeving impact op de tevredenheid met het leven. Over het onderhoud van deze buitenvoorzieningen is een deel van de Groningers niet zo tevreden. Een kwart van de Groningers is ontevreden over het onderhoud van perken en plantsoenen en ook over het onderhoud van wandel- en fietspaden is men kritisch, voornamelijk in Eemsdelta en Oldambt.

Grotere afstand tot voorzieningen in Groningen dan in Nederland

De aanwezigheid en bereikbaarheid van voorzieningen worden gezien als belangrijke factoren voor de leefbaarheid van een gebied. Het is prettig voor bewoners als de voorzieningen niet al te ver weg zijn, en ze voor alle doelgroepen goed te bereiken zijn. De bereikbaarheid wordt beïnvloed door de afstand tot de voorzieningen en de mobiliteit van de inwoners.

De afstanden die Groningers naar een voorziening moeten afleggen zijn over het algemeen groter dan elders in Nederland. Dit heeft te maken met het landelijke karakter van de provincie. Voor veel voorzieningen moet worden gependeld naar het volgende dorp, het regionale centrum in de buurt, of de stad Groningen. Voor veel voorzieningen is het verschil in afstand met de rest van Nederland te overzien. Zo ligt de gemiddelde afstand naar een basisschool in Groningen op 800 meter, terwijl dat voor heel Nederland 700 meter is. Voor andere voorzieningen is het verschil in afstand groter. Zo is de gemiddelde afstand tot een havo en vwo-school (4,5 km t.o.v. 3,3 km) en een zwembad (4,3 km t.o.v. 3,2 km) in Groningen ongeveer anderhalf keer zo groot als in de rest van Nederland. De grootste verschillen zijn te zien bij de afstand tot een belangrijk overstapstation (16,3 km t.o.v. 10,6 km) en ziekenhuizen (7,9 km t.o.v. 4,8 km).

 

 

Verantwoording

Indicatoren thema wonen – Monitor Brede Welvaart Groningen

Vanuit de Regionale Monitor Brede Welvaart van CBS wordt bij het thema wonen gekeken naar vijf indicatoren, namelijk: de tevredenheid met de woonomgeving, tevredenheid met de woning, de gemiddelde afstand tot een sportterrein, de gemiddelde afstand tot de dichtstbijzijnde basisschool en de gemiddelde afstand tot cafés en dergelijke voorzieningen.

We vullen deze indicatoren aan met gegevens over een Groningse woningvoorraad en bereikbaarheid van meerdere voorzieningen. Daarnaast bieden we aanvullende inzichten vanuit onderzoeken onder het Groninger Panel.

Gerelateerde publicaties

Verantwoording monitor Brede Welvaart Groningen (PDF)

Gronings Welzijn. Wat bepaalt het persoonlijk welzijn van Groningers?, 2021 (PDF)

Feitenblad: wonen voor jongvolwassenen, 2021 (PDF)

Verduurzaming van de Groningse woningvoorraad, 2021 (PDF)

Ervaren Leefbaarheid in Groningen, Friesland en Drenthe, 2021 (PDF)

Krimp nauwelijks van invloed op toekomstplannen vmbo-jongeren, 2021 (PDF)

Feitenblad: woningwaarde, 2016 (PDF)

Feitenblad: Trots op Groningen. Wonen en recreëren in de provincie, 2015 (PDF)

Medewerker

Heike Delfmann

onderzoeker

Delen via social media

Delen via social media

Betrokken medewerkers

Heike Delfmann

onderzoeker

  • Mail
  • LinkedIn

Martin Bakker

onderzoeker

  • Mail
  • LinkedIn

Fenna Bolding

Adviseur

  • Mail

Meer weten?

Neem contact op met één van de betrokken medewerkers

Gerelateerd nieuws

Brede Welvaart

Rijk en regio bundelen krachten voor brede welvaart

Armoede

Bijeenkomst energiearmoede & energiebesparing op 15 december

Brede Welvaart

Groot leefbaarheidsonderzoek in Groningen, Drenthe en Friesland

Dit najaar ontvangen circa 20.000 inwoners in Noord-Nederland een vragenlijst over hoe zij aankijken tegen hun leefomgeving en hoe zij het wonen, werken en leven in hun regio ervaren. De vragenlijst wordt voorgelegd aan de burgerpanels in Groningen, Friesland en Drenthe. De uitkomsten van het onderzoek laten zien hoe inwoners verschillende aspecte

Brede Welvaart

Bijzonder Hoogleraar en Sr. Onderzoeker Brede Welvaart en Kansen(on)gelijkheid

Ben je een ambitieuze onderzoeker met passie voor het geven van inzicht in maatschappelijke ontwikkelingen rondom Brede Welvaart en Kansen(on)gelijkheid? Draag je graag bij aan het wetenschappelijke debat, en ben je tegelijkertijd ook een inspirerende sparringpartner voor bestuurders, ambtenaren en professionals in Noord-Nederland? Kan jij actu

Brede Welvaart

Van kennis naar beleid

Op 29 en 30 juni vond de tweede (pre)conferentie van het Nationaal Netwerk Brede Welvaart in Groningen plaats. Tijdens deze inspirerende tweedaagse gingen sprekers, onderzoekers en beleidsmakers met elkaar in gesprek over het toepassen van brede welvaart in beleid. Hierbij stond de vraag centraal hoe brede welvaart (succesvol) toegepast en geïnte

Publicaties

Armoede

Rapport Zoektocht naar Zekerheid

Aardbevingen

Feitenblad Het Hogeland, De stem van de inwoners, gemeenteraadsverkiezingen 2022

Aardbevingen

Monitor 2021 - Structurele monitoring Nationaal Programma Groningen