Lokale binding en participatie

Binding en betrokkenheid van de inwoners van Groningen

Een sterke sociale samenhang draagt bij aan positieve ontwikkelingen onder andere op het terrein van veiligheid, gezondheid, welzijn en economische productiviteit en groei (CBS, 2015). De aanwezigheid van goede sociale contacten met buurtbewoners draagt sterk bij aan de leefbaarheid van een buurt. Denk daarbij aan contact met de buren, hechting aan de woonplaats en betrokkenheid van bewoners om de directe woonomgeving leefbaar te houden.

Er zijn verschillende definities van sociale samenhang. In de leefbaarheidsmonitor gaat het over de participatie van burgers aan de samenleving door het onderhouden van contacten, zowel informeel als in georganiseerd verband.

Sociale contacten in de buurt

De ervaren sociale cohesie in de provincie Groningen lijkt stabiel te zijn over de tijd. In Groningen is het aandeel dat zich thuis voelt in de eigen buurt lager dan in Nederland (58% tegen 62% in 2019). Als inwoners gevraagd wordt naar de saamhorigheid in hun buurt geeft 42% aan dat hun buurt gezellig en saamhorig is. Dit percentage ligt in 2019 ook onder het landelijk gemiddeld (45%). Slechts een derde van de inwoners geeft aan veel contact te hebben met buurtbewoners. Dat ligt met 33% eveneens onder het landelijk gemiddelde van 37%. Een ruime meerderheid van de inwoners is het er (helemaal) mee eens dat mensen in hun buurt prettig met elkaar omgaan (72% in 2019). Ook is de meerderheid tevreden met de samenstelling van de bevolking in hun buurt (68%).

De mate waarin mensen sociale cohesie ervaren in hun buurt, is van invloed op de ervaren leefbaarheid. Sociale cohesie wordt hier gedefinieerd door vier stellingen.

Het aandeel inwoners dat zich thuis voelt in de eigen buurt is in de periode 2013-2019 redelijk stabiel. Alleen in 2015 zakt het aandeel inwoners dat zich thuis voelt in de buurt tijdelijk. In Groningen is het aandeel dat zich thuis voelt in de eigen buurt lager dan in Nederland (58% tegen 62% in 2019). Als gevraagd wordt of inwoners sociale overlast ervaren geeft 10% van de Groningers aan een of meerdere vormen van overlast te ervaren. Dat is iets minder dan het landelijk gemiddelde; landelijk ervoer 11% van de mensen sociale overlast.

Eenzaamheid

Van alle volwassen Groningers voelt 43% zich in 2016 matig tot ernstig eenzaam. Het percentage ernstig eenzame volwassenen (8,2%) is iets hoger dan eerdere jaren. Landelijk is het percentage volwassenen dat zich ernstig eenzaam voelt hoger dan in Groningen, namelijk 9,9%. Eenzaamheid is van alle leeftijden, maar 75-plussers zijn het vaakst eenzaam.

Eenzaamheid wordt gedefinieerd als het subjectief ervaren van een onplezierig of ontoelaatbaar gemis aan (kwaliteit van) bepaalde relaties. Eenzaamheid is een van de factoren die bepaalt hoe inwoners de leefbaarheid van een gebied ervaren. Burencontact, maar ook sociale activiteiten als sporten, kunnen eenzaamheid verminderen.

Burgerparticipatie

Drie op de tien panelleden geeft aan dat ze in een dorp of wijk wonen met veel actieve buurtbewoners. Een vijfde zegt dat dit niet het geval is in hun dorp of wijk. Wanneer wordt gevraagd of ze zelf betrokken zijn bij wat er in hun dorp of wijk gebeurt, zegt bijna een kwart van panelleden zelf actief te zijn (23%). Een grotere groep (39%) laat weten zelf niet betrokken te zijn bij wat er in hun dorp of wijk gebeurt. Wat opvalt is dat plattelandsbewoners vaker aangeven actief betrokken te zijn bij hun dorp of wijk dan stedelingen (32% versus 18%). Ook benoemen ze vaker dat ze in een dorp of wijk wonen waar veel buurtbewoners actief zijn. Zo zegt 36% van de plattelanders dit tegenover 21% van de stedelingen. Vooral de inwoners van kleinere dorpen verder van de stad gelegen, geven dit aan.

Aan het Groninger Panel is gevraagd wie verantwoordelijk is voor leefbaarheid en wie zich actief in zou moeten zetten voor het stimuleren van leefbaarheid in eigen dorp of wijk.

  • Volgens acht op de tien panelleden moet de gemeente zich inzetten voor leefbaarheid
  • Bijna 80% van het panel vindt dat iedere burger zich moet inzetten voor  leefbaarheid
  • Bijna de helft vindt dat hij of zij zelf inzet moet plegen voor de lokale leefbaarheid

Verenigingen

In 2018 was 63% van de Groningers lid van een vereniging of club. Daarvan waren de meeste inwoners lid van een sportvereniging, namelijk 23%. Ook lidmaatschap van een buurtvereniging (16%) en van een sportschool of fitnessclub (15%) komt veel voor. Ruim een derde van de Groningers is niet lid van een vereniging of club. De meest genoemde redenen hiervoor zijn een gebrek aan behoefte en zin (53%) en een gebrek aan tijd/ het te druk hebben (36%). Ongeveer één op de 20 Groningers laat lidmaatschap achterwege vanwege een gebrek aan geld.

Het meedoen binnen een vereniging of een club zegt veel over de sociale contacten en samenhang in de samenleving (van der Houwen, 2010). Door het contact binnen deze organisaties ervaren meer mensen gevoel van ondersteuning en hulp. Het is ook vaak een goede afleiding wanneer het op andere vlakken van het leven minder goed gaat (Bekkers en de Graaf, 2002).

Vrijwilligerswerk

Panelleden zijn gevraagd of ze de afgelopen 12 maanden vrijwilligerswerk hebben gedaan. In 2017 gaf 43% aan op dit moment het afgelopen jaar vrijwilligerswerk gedaan te hebben. Een kleine derde van de panelleden gaf aan in het verleden vrijwilligerswerk gedaan te hebben. Onder de leeftijdsgroep 65 – 74 jaar zijn de meeste vrijwilligers te vinden, namelijk 56%. Van de jongeren (18 – 34 jaar) doet 35% vrijwilligerswerk. In de meeste gevallen doen mensen gemiddeld tot 2 uur per week vrijwilligerswerk. Een op de tien vrijwilligers besteed 8 uur of meer aan zijn of haar vrijwilligerswerk.

Vrijwillige inzet is een van de factoren die bepaalt hoe inwoners de leefbaarheid van een gebied ervaren.

Medewerker

Iris Holman

onderzoeker-adviseur

Delen via social media

Delen via social media

Betrokken medewerkers

Iris Holman

onderzoeker-adviseur

  • Mail
  • LinkedIn
  • Twitter

Femke de Haan

onderzoeker

  • Mail
  • LinkedIn
  • Twitter

Marja Janssens

onderzoeker-adviseur

  • Mail
  • LinkedIn
  • Twitter

Meer weten?

Neem contact op met één van de betrokken medewerkers

Gerelateerd nieuws

Leefbaarheid

Regionale Monitor Brede Welvaart beschikbaar voor elke Groningse gemeente

Leefbaarheid

Onderzoek naar dorpshuizen van de gemeente Het Hogeland

Leefbaarheid

Groot leefbaarheidsonderzoek in Groningen, Friesland en Drenthe

Half oktober 2020 ontvangen 15.000 inwoners in Noord-Nederland een vragenlijst over hoe zij de leefbaarheid in hun dorp of wijk ervaren. De vragenlijst wordt voorgelegd aan de burgerpanels in Groningen, Friesland en Drenthe. De uitkomsten van het onderzoek helpen beleidsmakers van provincies en gemeenten om beter in te kunnen spelen op de behoeften

Jeugd

Meeste jongeren blijven wonen in hun Groningse regio

"De jeugd trekt weg en komt niet terug". Het is al jaren een veelgehoorde kreet op het Groningse platteland. En niet zonder reden. Jongeren verhuizen inderdaad vaak van het platteland naar de stad om te studeren, te werken, of omdat er meer actie in de stad is. Toch is het maar een deel van het verhaal. De meeste jongeren blijven namelijk op het pl

Leefbaarheid

Webinar 1 september: 'Introductie Monitoring Brede Welvaart'

De principes van brede welvaart en de duurzame ontwikkelingsdoelen worden in steeds bredere kring omarmd als richtinggevend voor een toekomstbestendige samenleving. Maar waar hebben wij het dan over en hoe krijgen wij meer zicht op de ontwikkeling van onze brede welvaart? In het webinar ‘Introductie Monitoring Brede Welvaart’ geven wij een comp

Publicaties

Leefbaarheid

Meer bouwen in Oost-Groningen, vooral voor eenpersoonshuishoudens // DvhN

Leefbaarheid

eindrapportage De rol van binnenlandse verhuizingen in groeiende inkomensverschillen tussen gebieden binnen Noord-Nederland

Leefbaarheid

Publiekssamenvatting De rol van binnenlandse verhuizingen in groeiende inkomensverschillen tussen gebieden binnen Noord-Nederland