Waardering leefbaarheid

Leefbaarheid gaat over alles wat te maken heeft met aangenaam wonen, werken en leven van inwoners in de eigen omgeving. Een manier om te meten hoe mensen de leefbaarheid ervaren, is door rechtstreeks te vragen hoe tevreden ze zijn over het leven in Groningen. Elke twee jaar vragen we de leden van het Groninger Panel naar de waardering van de leefbaarheid in hun dorp op wijk. De eerste uitvraag was in 2016. In mei 2018 hebben 2.225 Groningers opnieuw hun mening hierover gegeven.

In het kort

  • Groningers waarderen de leefbaarheid in hun dorp of wijk over het algemeen positief.
  • Twee op de tien Groningers ervaren de afgelopen 12 maanden een achteruitgang in leefbaarheid.
  • Vooral mensen met zware aardbevingsschade ervaren een achteruitgang in de leefbaarheid. Hoe vaak iemand schade heeft gehad, heeft tevens invloed: mensen die meervoudige schade hebben, ervaren vaker een achteruitgang in leefbaarheid.
  • Naast de aardbevingenproblematiek, ervaren Groningers een achteruitgang in leefbaarheid door het sluiten van voorzieningen, leegstand, achterstallig onderhoud van panden en overlast.
  • Een vooruitgang in leefbaarheid wordt ervaren door meer initiatieven en activiteiten, de bouw van woningen en voorzieningen en meer sociale cohesie.

Ruime voldoende voor leefbaarheid

Hoe tevreden of ontevreden zijn Groningers met de leefbaarheid in hun woonomgeving? Aan de panelleden is gevraagd om hun oordeel in een cijfer uit te drukken. Gemiddeld waarderen Groningers de leefbaarheid met een 7,7. Dat is vergelijkbaar met 2016 toen de leefbaarheid met een 7,6 gewaardeerd. Landelijke metingen laten een lagere waardering zien. In de Veiligheidsmonitor geven Nederlanders de leefbaarheid in hun buurt gemiddeld het rapportcijfer 7,5 (CBS 2018). Groningen als gehele provincie kreeg een 7,4.

Twee op de tien Groningers zien een achteruitgang in leefbaarheid

Het merendeel van de Groningers ervaart dat de leefbaarheid het afgelopen jaar gelijk is gebleven. Bijna een op de tien inwoners ziet een vooruitgang. Echter een aanzienlijk deel, namelijk twee op de tien panelleden, ziet de afgelopen twaalf maanden een achteruitgang in de leefbaarheid van hun dorp of wijk. In vergelijking met 2016 is dit vier procentpunt hoger. Ook is deze groep groter dan in Drenthe (14%) en Fryslân (13%) (SPG, FSP, TBD 2018).

Mate van schade van invloed op ervaren leefbaarheid

De schade aan woningen als gevolg van bodembewegingen door de gaswinning lijkt invloed te hebben op de ervaren leefbaarheid. Groningers met zware aardbevingsschade ervaren vaker een achteruitgang in leefbaarheid (32%) dan mensen met lichte schade (22%) of zonder schade (14%). We zien geen significante verschillen voor geografische gebieden (zoals krimp versus niet-krimpgebied, stad versus platteland, aardbevingsgebied versus niet-aardbevingsgebied) of persoonskenmerken (zoals geslacht, opleidingsniveau en leeftijd).

Vooruitgang in leefbaarheid vooral om …

Bijna 200 Groningers lichten toe waarom ze de leefbaarheid in hun dorp of wijk vooruit zien gaan. Meer initiatieven en activiteiten (45x genoemd) en de bouw van woningen en voorzieningen (47x genoemd) zijn de belangrijkste aspecten die naar voren komen. Daardoor vinden er meer contacten plaats tussen buren en is er meer sociale cohesie. Onderstaande woordenwolk en citaten geven in meer detail aan waarom leden van het Groninger Panel de leefbaarheid vooruit ziet gaan.

Achteruitgang in leefbaarheid vooral om ….

Meer dan 400 Groningers gaven aan waarom ze de leefbaarheid in hun dorp of wijk het afgelopen jaar achteruit zien gaan. Er komen verschillende redenen naar voren die opvallend vaak genoemd worden.

Allereerst het sluiten van één of meerdere voorzieningen (109x genoemd). Vooral het sluiten van winkels wordt vaak genoemd en de daarmee gepaard gaande leegstand van panden wat invloed heeft op het aanzicht van de (dorps) centra. Ook gaat het om het sluiten van scholen, sportvoorzieningen en ziekenhuizen. Onvoldoende aansluiting op openbaar vervoer wordt tevens meerdere keren genoemd als een aspect die de leefbaarheid op een negatieve manier beïnvloedt.

Een volgend punt dat panelleden vaak noemen, is het onderhoud van groen, wegen en fietspaden (103x genoemd). Het betreft hier zowel het onderhoud door particulieren, maar ook door gemeenten. Een aantal bewoners valt op dat dit het laatste jaar een stuk minder is geworden.

Ook belangrijk is de aardbevingenproblematiek (65x genoemd). Al in verschillende onderzoeken is aangetoond dat de onzekerheid rondom de aardbevingen en de afwikkeling van schade veel invloed heeft op de leefbaarheid (SPG 2016; OTB & CMO STAMM 2016; KAW 2018; SPG et al. 2018). Ook de leden van het Groninger Panel geven aan de onzekerheid rondom de versterking van woningen, de overlast en traagheid rondom de afwikkeling van schade, het onveilige gevoel en het niet weten of de eigen woning nog wel te verkopen is, invloed hebben op hun dagelijks leven en daarbij op de ervaren leefbaarheid. Opvallend is dat meerdere keren wordt aangegeven dat de sociale cohesie in dorpen en gemeenschappen in negatieve zin verandert door de aardbevingenproblematiek:

Overlast zorgt tevens voor een achteruitgang van de leefbaarheid (70x genoemd). Het gaat dan om geluidsoverlast, stank, zwerfvuil en lawaai veroorzaakt door bedrijvigheid en verkeer. Met betrekking tot verkeersoverlast wordt bijvoorbeeld de ombouw van de zuidelijke ringweg meerdere keren genoemd. Deze zorgt niet alleen voor vertragingen in het verkeer zelf, maar omleidingen zorgen ook voor meer verkeer in omliggende wijken en buurten. Ook komt de overlast door medeburgers aan bod. Respondenten uit de stad noemen de toename van jongeren en studenten in de buurt en daarmee ook een toename van harde muziek en lawaai ’s avonds en ’s nachts.

Literatuur

CBS (2018). Veiligheidsmonitor 2017. Ministerie van Veiligheid en Justitie. Centraal Bureau voor de Statistiek: Den Haag/Heerlen.

KAW (2018). Woningmarkt- en bewonersonderzoek Noord- en Midden-Groningen.

Hoekstra, J., et al. (2016), Wonen en aardbevingen in Groningen, OTB/TU Delft en CMO STAMM.

Sociaal Planbureau Groningen, Fries Sociaal Planbureau & Trendbureau Drenthe (2018). Leefbaarheid in Groningen, Fryslân en Drenthe.

Sociaal Planbureau Groningen (2016), Wonen en leven met aardbevingen. Meningen, knelpunten en oplossingsrichtingen van burgers.

Sociaal Planbureau Groningen (2016), Aardbevingen en Leefbaarheid https://sociaalplanbureaugroningen.nl/aardbevingen/aardbevingen-en-leefbaarheid/

Sociaal Planbureau Groningen, Rijksuniversiteit Groningen, Hanzehogeschool Groningen, GGD Groningen (2018), Maatschappelijke gevolgen bodembewegingen Groningen. Literatuurstudie.