Verhuisintentie en ervaren leefbaarheid

Verhuisintentie en ervaren leefbaarheid

Eerder onderzoek van Sociaal Planbureau Groningen liet zien dat persoonlijke omstandigheden en onvrede met de huidige woning belangrijke verhuisredenen zijn. Het klinkt aannemelijk dat mensen ook willen verhuizen als de leefbaarheid in het gebied waar ze wonen achteruit gaat. Toch is hier nog weinig over bekend. Nieuw onderzoek onder het Groninger Panel laat zien dat een afname van de ervaren leefbaarheid inderdaad zorgt voor een grotere verhuiswens. Het hebben van een sterkere verhuiswens is al aan de orde als de leefbaarheid slechts een korte periode als ondergemiddeld wordt ervaren, maar het effect wordt sterker naar mate de tijd vordert.

Ervaren leefbaarheid verbeterd en verslechterd

Eerder onderzoek van Sociaal Planbureau Groningen (2018) laat zien dat Groningers de leefbaarheid in hun dorp of wijk over het algemeen positief waarderen. De panelleden is in jaren 2016 en 2018 gevraagd om hun oordeel over de leefbaarheid in een cijfer uit te drukken. In beide jaren waardeerden Groningse panelleden de leefbaarheid met een 7,6.[1]

Op het eerste gezicht lijkt er dus weinig verandering in de ervaren leefbaarheid te zitten. Kijken we op individueel niveau dan zien we dit beeld deels terugkeren. Ongeveer de helft (51%) van de panelleden geeft de leefbaarheid in 2016 en 2018 een bovengemiddeld cijfer en een kwart van de panelleden geeft in beide jaren een ondergemiddeld cijfer. Dit betekent wel dat bij het resterende kwart een verandering van de ervaren leefbaarheid heeft plaatsgevonden. Bij 13% van de panelleden is een positieve ontwikkeling te zien (zie figuur 1). Zij waarderen de leefbaarheid in 2018 hoger dan in 2016 (kortdurend hoog). Hier staat tegenover dat 11% van de panelleden de leefbaarheid in 2018 juist lager waardeert dan in 2016.

[1] Let op: In deze publicatie onderzoeken we een deel van het panel, namelijk de respondenten die in 2016 en in 2018 de vragenlijst leefbaarheid hebben ingevuld. De resultaten kunnen in sommige gevallen licht verschillen van eerdere onderzoeksresultaten.

Figuur 1. Ontwikkeling van de ervaren leefbaarheid tussen 2016 en 2018

overzicht Ontwikkeling van de ervaren leefbaarheid tussen 2016 en 2018.

Bron: Sociaal Planbureau Groningen 2016, 2018

Afname van ervaren leefbaarheid verhoogt de kans op het hebben van een verhuiswens

In figuur 2 is te zien dat mensen met een lagere ervaren leefbaarheid vaker de wens hebben om te verhuizen. Gemiddeld wil 8,8% van de panelleden in de komende twee jaar verhuizen. Bij panelleden met een langdurig lage ervaren leefbaarheid is dit aanzienlijk hoger, namelijk 16,5%. Van de panelleden die de leefbaarheid kortdurend laag ervaren wil 10,5% verhuizen. Ook dit is boven het gemiddelde.

Figuur 2. Verhuiswens en ontwikkeling in de ervaren leefbaarheid

Nu kan het zijn dat mensen die de leefbaarheid als laag ervaren bepaalde persoonskenmerken hebben die ook van invloed zijn op hun verhuiswens. Eerdere studies over migratie vermelden dat jongeren meer geneigd zijn om te verhuizen vanwege lage onderwijsmogelijkheden in landelijke gebieden (Thissen et al., 2010). Bovendien hebben studies aangetoond dat werk-gerelateerde factoren de beslissing om te verhuizen beïnvloeden, bijvoorbeeld werkloosheid (Malmberg & Mulder, 2014) of lange reistijd (Van Ham & Hooimeijer, 2009). In de aanvullende statistische analyse is rekening gehouden met deze mogelijke vertroebeling van de resultaten.

Uit deze analyses blijkt inderdaad dat de kans dat mensen die een lage leefbaarheid ervaren willen verhuizen groter is dan bij anderen (figuur 3). Mensen met een kortdurende lage ervaren leefbaarheid willen 2 keer zo vaak verhuizen als mensen met een langdurige hoge ervaren leefbaarheid. Is de ervaren leefbaarheid langdurig laag, dan is de kans dat mensen willen verhuizen 3,6 keer zo groot.

Figuur 3. Kansen van de ontwikkeling van de ervaren leefbaarheid op de verhuiswens
kansen ontwikkeling ervaren leefbaarheid op verhuiswens

Bron: Sociaal Planbureau Groningen (2016, 2018)

Toename van leefbaarheid verlaagt wens om te verhuizen

De ervaren leefbaarheid kan ook toenemen. Bij panelleden met een kort- en langdurige hoge leefbaarheid is de wens om te verhuizen respectievelijk 6,9% en 5,1% (Figuur 2). Houden we bij deze cijfers rekening met de achtergrondkenmerken van de panelleden, dan blijkt dat er geen verschil zit in de verhuiswens tussen beide groepen. Mensen die een kortdurend hoge ervaren leefbaarheid hebben, willen dus ongeveer even vaak verhuizen als mensen met een langdurig hoge ervaren leefbaarheid. Blijkbaar heeft een recente positieve ontwikkeling van de leefbaarheid direct een dempend effect op de verhuiswens.

Conclusie

Het onderzoek laat zien dat mensen vaker willen verhuizen als ze een lage ervaren leefbaarheid hebben. Dit is het geval bij mensen die de leefbaarheid pas recent als laag ervaren, maar nog sterker bij mensen die de leefbaarheid al langdurig als laag ervaren. Hoe langer de leefbaarheid dus laag is, hoe sterker de verhuiswens.

Gelukkig blijkt uit de resultaten van dit onderzoek dat dit proces snel omkeerbaar is. Mensen met een recente hoge waardering van de leefbaarheid willen namelijk net zo vaak verhuizen als mensen die de leefbaarheid al langdurig als hoog waarderen. Als het over de invloed van leefbaarheid op de verhuiswens gaat, kan dus gesteld worden dat bij een verbetering van de leefbaarheid mensen snel vergeten zijn dat deze ooit beneden peil is geweest.

Om Groningers aan hun dorpen en wijken te binden is het dus noodzakelijk om snel in te grijpen bij een afname van de leefbaarheid. Hoe langer het duurt, hoe meer mensen in ieder geval de wens zullen hebben om te vertrekken. Investeringen in de leefbaarheid betalen zich echter snel uit. Op welke onderdelen van leefbaarheid deze investeringen moeten plaatsvinden is natuurlijk de vraag. Sociaal Planbureau Groningen zal hier in de toekomst onderzoek naar verrichten.

Bronnen

  • Mulder, C. H., & Malmberg, G. (2014). Local ties and family migration. Environment and Planning A, 46(9), 2195-2211.
  • Sociaal Planbureau Groningen (2018): Waardering leefbaarheid.
  • Thissen, F., Fortuijn, J. D., Strijker, D., & Haartsen, T. (2010). Migration intentions of rural youth in the Westhoek, Flanders, Belgium and the Veenkoloniën, The Netherlands. Journal of Rural Studies, 26(4), 428-436.
  • Van Ham, M., & Hooimeijer, P. (2009). Regional differences in spatial flexibility: long commutes and job related migration intentions in the Netherlands. Applied spatial analysis and policy, 2(2), 129-146.

Medewerker

Hans Elshof

onderzoeker - data-analist

Delen via social media

Delen via social media

Betrokken medewerkers

Hans Elshof

onderzoeker - data-analist

Sophie Stroisch

Data-analist/onderzoeker

Meer weten?

Neem contact op met één van de betrokken medewerkers

Gerelateerd nieuws

Corona

Psychische gezondheid verslechterd door coronacrisis

Armoede

Zes professionals reageren op het onderzoek 50 stemmen van mensen in armoede of schulden

Aardbevingen

Versterking komt onvoldoende tegemoet aan verwachtingen bewoners met veel schade

“Al in 2016 wezen we erop dat bewoners met meervoudige schade een risicogroep zijn. Deze groep leeft al jaren in onzekerheid, en we zien dat een deel eraan onderdoor gaat. We vinden het onbegrijpelijk dat er in 2019 nog steeds geen overkoepelend beleid is voor de problemen van deze groep.” Veel bewoners van Noordoost-Groninge

Aardbevingen

Grote impact van beving Westerwijtwerd

“Bewoners vertellen ons dat telkens weer nieuw beleid ontworpen wordt. Ze hebben het gevoel dat de overheid bewust traineert, door alles steeds ingewikkelder te maken. Dat wekt veel woede op, zeker na zo’n aardbeving.” Na de aardbeving van Westerwijtwerd op 22 mei 2019 is de maat voor bewoners vol. Gevoelens van wanhoop en onzeke

Leefbaarheid

Langdurige lage ervaren leefbaarheid leidt tot grotere verhuiswens

“Hoe langer de leefbaarheid als laag ervaren wordt, hoe meer Groningers de wens zullen hebben om te vertrekken.” Het hebben van een verhuiswens en ervaren leefbaarheid hangen met elkaar samen. Hoe langer de leefbaarheid als slecht wordt ervaren, hoe groter de verhuiswens is. Gelukkig leidt een herstel van de leefbaarheid weer

Publicaties

Armoede

Webinar '50 stemmen van mensen in armoede of schulden' terugkijken

Kijk het online webinar '50 stemmen van mensen in armoede of schulden' terug. Meer informatie Marian Feitsma onderzoeker m.feitsma@trendbureaudrenthe.nl / m.feitsma@sociaalplanbureaugroningen.nl 06 526 893 57 Marcel Endendijk adviseur m.endendijk@trendbureaudrenthe.nl / m.endendijk@sociaalplanbureaugroningen.nl 06 543 238 36

Armoede

Feitenblad Armoede: het beeld van de gemeente Het Hogeland 2020

Armoede: Het beeld van de gemeente Het Hogeland Mogelijkheden en keuzes van mensen worden mede bepaald door het inkomen dat zij hebben. Mede daarom is het belangrijk zicht te hebben op armoede in je gemeente. In Nederland moet bijna één op de tien huishoudens rondkomen van een laag inkomen. In Noord-Nederland zijn er relatief veel huishoudens me

Armoede

Feitenblad Armoede: het beeld van de gemeente Loppersum 2020

Armoede: Het beeld van de gemeente Loppersum Mogelijkheden en keuzes van mensen worden mede bepaald door het inkomen dat zij hebben. Mede daarom is het belangrijk zicht te hebben op armoede in je gemeente. In Nederland moet bijna één op de tien huishoudens rondkomen van een laag inkomen. In Noord-Nederland zijn er relatief veel huishoudens met e