Sociale activiteiten

Coronamaatregelen verstoren sociale leven, vooral bij mensen met (gezondheids)problemen

‘Corona’ heeft grote gevolgen voor het sociale leven van Groningers. De maatregelen om het virus in te dammen leidden tot minder sociale contacten, minder meedoen in de samenleving en meer gevoelens van eenzaamheid. Mensen met een slechte gezondheid, psychische of persoonlijke problemen hadden hier meer last van dan anderen. Ook jongvolwassenen tussen 18 en 34 jaar ondervonden vaker negatieve effecten. Dit blijkt uit onderzoek van Sociaal Planbureau Groningen, waaraan in april 2020 ruim 3.700 Groningers meededen.

Per 1 juli 2020 zijn veel beperkende maatregelen niet meer van kracht. Maar de uitkomsten van het onderzoek uit april zijn om twee redenen nog relevant. De eerste reden is dat de angst voor besmetting nog niet voorbij is en nog niet iedereen zijn sociale leven invult als voorheen. De tweede reden is dat een (gedeeltelijke) terugkeer van de maatregelen niet is uitgesloten. Inzicht in de sociale effecten kan helpen om dan tijdig en gericht in te spelen op te verwachten problemen.

40% van de Groningers is bang om anderen te besmetten

De angst om anderen te besmetten en om zelf besmet te worden heeft veel invloed op de sociale contacten die Groningers hebben. Mensen die bang zijn om anderen te besmetten of om zelf besmet te raken spreken minder mensen, zijn vaker eenzaam en somber, en denken vaker dat de gevolgen en maatregelen van de coronacrisis nog lang stand zullen houden. Van alle panelleden is bijna 40% bang om anderen te besmetten en bijna 50% is bang om besmet te raken. Vooral jongeren zijn bang om anderen te besmetten, ouderen zijn vooral bang om zelf besmet te raken. Ook mensen die al een matige of slechte gezondheid hadden vóór de coronacrisis geven vaker aan dat zij bang zijn om besmet te raken (64% ten opzichte van 47% bij mensen met een goed ervaren gezondheid).

Angst om besmet te worden nog niet voorbij

De angst om besmet te raken neemt af, zo laat het Lifelines onderzoek zien. Begin april maakt 54% van de Lifelines deelnemers (hoofdzakelijk mensen in Noord-Nederland) zich soms of vaker zorgen om ziek te worden. Eind mei is dit percentage afgenomen, maar maakt nog altijd een derde van de mensen zich zorgen. Ondanks dat het besmettingsgevaar afneemt is er dus nog steeds een grote groep mensen die zich zorgen maakt. Het verschilt per persoon hoe deze zorgen zich ontwikkelen. De onzekerheden over de ziekte, zoals welke groepen kwetsbaar zijn en hoe en door wie het virus overgedragen kan worden, lijken hier veel invloed op te hebben.

Meer eenzaamheid tijdens de lockdown

Bijna 1 op de 5 mensen uit het Groninger Panel geeft aan zich in april vaker eenzaam te hebben gevoeld dan normaal. Er zijn drie groepen die het vaakst aangeven vaker eenzaam te zijn: de leeftijdsgroep 18-34 jarigen, mensen met een slechte gezondheid en mensen die bang zijn om anderen te besmetten of om zelf besmet te raken.

Eenzaamheid vooral toegenomen onder jongeren

Mensen tussen de 18 en 34 jaar geven ruim twee keer zo vaak als de groepen 50-64 jarigen en 65-plussers aan dat zij zich in april vaker eenzaam hebben gevoeld. De groep 18 tot 34 jarigen geeft ook vaker aan dat er iets is veranderd aan hun sociale contacten en 69% van hen geeft aan minder mensen te spreken dan voorheen. De oudste leeftijdsgroep geeft het vaakst aan dat er weinig is veranderd aan hun sociale contacten en 74% van hen geeft aan minder mensen te spreken dan voorheen. Mogelijk speelt een verschil in leefstijl tussen de generaties een rol. Jongere generaties zijn vaak nog druk bezig met het opbouwen van sociale netwerken en zien gemiddeld meer mensen voor sociaal contact. Hierdoor kan het gemis van deze contacten sterker voelen, en voelen zij zich dus ook eenzamer. Uiteraard zijn er ook binnen de leeftijdsgroepen verschillen aanwezig en gelden bovenstaande uitspraken niet voor iedereen.

Groningers met psychische of persoonlijke problemen zijn vaker eenzaam

Mensen die aangeven een slechte gezondheid te hebben voelen zich bijna drie keer vaker eenzaam dan mensen die vinden dat ze een goede gezondheid hebben. Ook voelen ze zich veel vaker somber.
Als we de uitsplitsing maken naar lichamelijke en geestelijke gezondheid dan zien we dat met name de geestelijke gezondheid veel invloed heeft op dat mensen zich vaker eenzaam voelen tijdens de coronacrisis. Mensen die geen last hebben van psychische of persoonlijke problemen geven in 11% van de gevallen aan zich vaker eenzaam te voelen. Voor mensen die een klein beetje of heel erg last hebben van psychische of persoonlijke problemen is dit respectievelijk 38% en 55%. Opvallend is dat voornamelijk jongeren (18-34 jaar) aangeven beperkt te worden door psychische problemen.

Eenzaamheid neemt toe met ernst van lichamelijke klachten

Vooral ouderen hebben vaker last van lichamelijke klachten. Lichamelijke klachten hebben minder invloed op de toename van eenzaamheidsgevoelens dan psychische klachten. 14% van de mensen zonder lichamelijke klachten of beperkingen geeft aan zich vaker eenzaam te voelen, tegenover 22% van de mensen die kleine lichamelijke klachten hebben en 32% van de mensen die erge lichamelijke klachten hebben.

Ten opzichte van vorig jaar zijn er geen grote verschillen te zien in het percentage mensen dat aangeeft last te hebben van een lichamelijke of psychische aandoening of beperking. Meer uitkomsten van dit onderzoek van vorig jaar zijn hier te lezen.

Mate van regie speelt grote rol bij ervaren verandering in het sociale leven

Zowel voor lichamelijke als voor psychische gezondheid geldt dat er bij een toename van klachten een sterke afname in de mate van eigen regie te zien is*. Mensen die onvoldoende eigen regie hebben ervaren de verandering in het sociale leven het sterkst. Zij geven vaker aan dat het sociale leven bij hen in de buurt stil staat en geven minder vaak aan dat er alternatieve activiteiten aangeboden worden door organisaties waar zij lid of deelnemer van zijn. Ook voelen zij zich vaker eenzamer en somber dan voor de coronacrisis in vergelijking met mensen die meer eigen regie hebben.

*Dit is gebaseerd op de zeven vragen die gebruikt worden in de gezondheidsmonitor van het RIVM om regie over het eigen leven te meten. Bij een lage score is er sprake van onvoldoende eigen regie. Vanaf een minimum score is er sprake van matig of veel regie over het eigen leven. De score op eigen regie zegt iets over de mate waarin een persoon het gevoel heeft invloed te hebben op de gebeurtenissen in zijn of haar leven.

Veel buurtactiviteiten liggen stil, maar er ontstaan ook mooie initiatieven

De coronacrisis heeft veel invloed op de mate waarin mensen meedoen in de maatschappij. Inmiddels worden steeds meer maatregelen weer versoepeld en gaan er steeds meer dingen open, maar de afgelopen maanden moesten veel bedrijven en instellingen hun deuren gesloten houden. Met name voor de oudere leeftijdsgroepen lijken deze maatregelen veel impact te hebben gehad. Zij gaven vaker aan dat het sociale leven in hun buurt of dorp vrijwel stil lag en ook werd er voor hen relatief minder vaak een alternatieve activiteit aangeboden door de organisaties waarvan zij lid zijn.

Deze groep (65-plussers) geeft echter wel vaker aan dat buurt- of dorpsgenoten zich voor hen inzetten. 1 op de 6 mensen van 65 jaar of ouder geeft aan dat dit het geval is. Het beeld dat uit ons onderzoek naar voren komt dat deze initiatieven niet alles vervangen/opvangen, sluit aan op de uitkomsten van een onderzoek van Groninger Dorpen.

Voor de jongste leeftijdsgroep (18-34 jaar) worden nog relatief veel alternatieve activiteiten aangeboden door organisaties waarvan zij lid/deelnemer zijn. Voor bijna 30% van hen is dit het geval. Buurt- en dorpsgenoten zetten zich dan weer minder voor hen in (volgens de groep zelf).

4 op de 10 Groningers heeft meer vertrouwen in de overheid

4 op de 10 Groningers geeft aan dat hun vertrouwen in de overheid in april groter was dan voorheen. Vooral mensen met matige of voldoende eigen regie, een goede gezondheid, afwezigheid van psychische of lichamelijke klachten en mensen met angst voor besmetting ervaren een groeiend vertrouwen in de overheid. Deze laatste groep is opvallend. Een mogelijke verklaring is dat deze groep het eens is met de intensiteit van de maatregelen die zijn getroffen.

87% van de inwoners heeft aangegeven dat zij blij zijn met de maatregelen die er worden genomen om de verspreiding van het coronavirus te beperken. Met name mensen die bang zijn om besmet te worden of om anderen te besmetten zijn erg blij met de maatregelen die worden genomen. Van beide groepen geeft ruim 9 op de 10 mensen aan hier blij mee te zijn. Ook ouderen zijn bovengemiddeld blij met de maatregelen.

Medewerker

Marian Feitsma

onderzoeker-adviseur

Delen via social media

Delen via social media

Betrokken medewerkers

Marian Feitsma

onderzoeker-adviseur

Jessy Snip

Onderzoeker

Simone Barends

onderzoeker

Meer weten?

Neem contact op met één van de betrokken medewerkers

Gerelateerd nieuws

Corona

Psychische gezondheid verslechterd door coronacrisis

Corona

Problemen met digitale communicatie vooral in leeftijdsgroep 35 tot 49 jaar

Corona

Toekomstverwachting is langdurig meer armoede en werkloosheid

“Meer dan de helft van de mensen (60%) denkt dat de overheid een groter beroep zal blijven doen op de eigen verantwoordelijkheid en zelfredzaamheid van de inwoners.” Gaan de veranderingen die tijdens de coronacrisis zijn opgetreden snel voorbij, of zijn ze blijvend? De leden van het Groninger panel zijn in april gevraagd welke impact de corona

Corona

Eerste resultaten corona panelonderzoek

“Als we de moed hebben om tijdens de collectieve cultuurshock oude patronen los te laten en nieuwe oplossingen te introduceren, dan kan deze tijd ons veel opleveren. Je komt ánders uit een crisis dan je er in ging. Altijd.” De leden van het Groninger panel zijn gevraagd welke impact de coronacrisis op hun leven heeft. We vroegen hen naar de e

Publicaties

Armoede

Webinar '50 stemmen van mensen in armoede of schulden' terugkijken

Kijk het online webinar '50 stemmen van mensen in armoede of schulden' terug. Meer informatie Marian Feitsma onderzoeker m.feitsma@trendbureaudrenthe.nl / m.feitsma@sociaalplanbureaugroningen.nl 06 526 893 57 Marcel Endendijk adviseur m.endendijk@trendbureaudrenthe.nl / m.endendijk@sociaalplanbureaugroningen.nl 06 543 238 36

Armoede

Feitenblad Armoede: het beeld van de gemeente Het Hogeland 2020

Armoede: Het beeld van de gemeente Het Hogeland Mogelijkheden en keuzes van mensen worden mede bepaald door het inkomen dat zij hebben. Mede daarom is het belangrijk zicht te hebben op armoede in je gemeente. In Nederland moet bijna één op de tien huishoudens rondkomen van een laag inkomen. In Noord-Nederland zijn er relatief veel huishoudens me

Armoede

Feitenblad Armoede: het beeld van de gemeente Loppersum 2020

Armoede: Het beeld van de gemeente Loppersum Mogelijkheden en keuzes van mensen worden mede bepaald door het inkomen dat zij hebben. Mede daarom is het belangrijk zicht te hebben op armoede in je gemeente. In Nederland moet bijna één op de tien huishoudens rondkomen van een laag inkomen. In Noord-Nederland zijn er relatief veel huishoudens met e