Welzijn

Welzijn in Groningen

Het uitgangspunt van het concept brede welvaart is dat naast materiële welvaart ook welzijn van belang is voor een goede kwaliteit van leven. Welzijn is iets wat ieder persoonlijk beleeft en heeft betrekking op de mate waarin men tevreden is met de eigen leefsituatie. Het persoonlijk welzijn meten we aan de hand van de vraag ‘hoe tevreden bent u in het algemeen met uw leven?’

Hoe tevreden iemand is met zijn of haar eigen leven, is gebaseerd op onderliggende aspecten, zoals bijvoorbeeld tevredenheid met financiële en werksituatie, gezondheid en sociale relaties, de woonomgeving en het vertrouwen in de samenleving (CBS, 2021).

In het kort

  • In 2020 was ruim 8 op de 10 Groningers tevreden met het leven in het algemeen, maar Groningers zijn vergeleken met de rest van Nederland iets minder tevreden. We zien een daling van 2,4 procentpunt ten opzichte van 2019, welke waarschijnlijk verklaard wordt door de coronapandemie.
  • Kijken we naar verschillen binnen de provincie, dan zien we duidelijk dat met name in de gemeente Groningen (80%) de tevredenheid met het leven lager ligt dan het provinciaal gemiddelde (83,7%). Eén van de verklaringen hiervoor is het relatief hoge aandeel alleenstaanden en aandeel inwoners met een migratieachtergrond (CBS, 2020).
  • Sinds 2013 is de tevredenheid van Groningers met de hoeveelheid vrije tijd stabiel gebleven, wat ook landelijk een trend is. Binnen Groningen zijn inwoners in gemeente Stadkanaal met 79,5% het vaakst tevreden met hun hoeveelheid vrije tijd, gevolgd door Het Hogeland (79,3%). Het minst tevreden met de hoeveelheid vrije tijd zijn de inwoners van de gemeente Groningen (73,7%).
  • Op basis van het Groninger Panel zien we zien dat het met de meeste Groningers goed gaat. Groningers geven het leven gemiddeld een 7,8. Kijken we beter, dan blijkt dat het persoonlijke welzijn niet voor iedereen gelijk is. Zo zien we dat inwoners van Eemsdelta en de gemeenten in Oost-Groningen minder goed scoren op de aspecten ervaren gezondheid, veiligheid, leefbaarheid en tevredenheid met werkgelegenheid. Jongvolwassenen, mensen met lage inkomens, mensen met een slechte gezondheid en Groningers met een laag opleidingsniveau zijn daarbij extra kwetsbare groepen.

Meeste Groningers erg tevreden met het leven

In 2020 was ruim 8 op de 10 Groningers tevreden met het leven. Op basis van de Regionale Monitor Brede Welvaart (RBMW) van het CBS zien we dat Groningen onderaan de ranglijst van de provincies staat. Volgens de landelijke indicator ‘tevredenheid met het leven’ is 83,7% van de Groningers tevreden met het leven (rapportcijfer 7 of hoger).

Voor deze indicator is sinds 2013 data beschikbaar in de RMBW. In 2013 was 82,8% van de inwoners van Groningen tevreden met het leven. In 2020 is dit 83,7%. Na een periode waarin de tevredenheid voornamelijk steeg, is ten opzichte van 2019 een scherpe daling te zien, de daling valt samen met het eerste jaar van de coronapandemie. Wanneer dit uitgesplitst wordt naar de Groningse gemeenten, wordt duidelijk dat met name in de gemeente Groningen de tevredenheid met het leven lager ligt dan het provinciaal gemiddelde. Landelijk gezien ligt volgens het CBS het aandeel gelukkigen/ tevredenen in sterk stedelijke gemeenten ook lager dan in niet stedelijke gemeenten. Dit valt te verklaren door het relatief grotere aandeel alleenstaanden en mensen met een migratieachtergrond, die vaak minder gelukkig zijn (CBS, 2020).

Tevredenheid met vrije tijd

In Groningen geeft 76,1% van de inwoners van 18 jaar en ouder aan dat zij tevreden zijn met de vrije tijd die ze hebben. Van de twaalf provincies staat Groningen hiermee op nummer 9, al liggen de percentages erg dicht bij elkaar. Het landelijk gemiddelde ligt dan ook op 76,4%. In 2013 was 76,3% van de inwoners van Groningen tevreden met de hoeveelheid vrije tijd. Sinds 2013 ligt het percentage rond de 75%, landelijk ligt dit ongeveer 1 procentpunt lager. De hoogste tevredenheid met de vrije tijd is te zien in regio’s buiten de Randstad, met name in het Noorden en Oosten van Nederland.

Binnen Groningen zijn inwoners in gemeente Stadskanaal met 79,5% het vaakst tevreden met hun hoeveelheid vrije tijd, gevolgd door Het Hogeland (79,3%). Het minst tevreden met de hoeveelheid vrije tijd zijn de inwoners van de gemeente Groningen (73,7%). De andere gemeenten liggen hier tussenin.

Groninger Panel over tevredenheid met leven

Ook het Groninger Panel is in 2020 gevraagd naar de tevredenheid met het leven; toen gaf eveneens een zeer groot percentage inwoners aan tevreden te zijn met het leven. Het aantal volwassenen dat het eigen leven een 7 of hoger geeft ligt op 90%. Gemiddeld geven Groningers de algemene tevredenheid met het leven een 7,8 als rapportcijfer. Minder dan 5% van de Groningers geeft zijn of haar eigen leven een onvoldoende. Er zijn minimale verschillen in de gemiddelde tevredenheid met het leven tussen Groninger gemeenten. Het rapportcijfer varieert van een 7,6 in de gemeente Groningen tot een 7,9 in Westerwolde. De verschillen zijn klein, maar zijn statistisch significant.

Niet alle Groningers zijn in gelijke mate tevreden met hun leven. Uit verdiepend onderzoek blijkt dat de tevredenheid met het leven voor een deel afhankelijk is van persoonlijke achtergrondfactoren zoals leeftijd, type huishouden, opleidingsniveau en inkomen.

Tevredenheid vooral bepaald door gezondheid en wonen

Hoe tevreden iemand is met zijn of haar leven is dus gebaseerd op onderliggende aspecten zoals leeftijd, inkomen, opleiding en gezondheid. Jongvolwassenen zijn over het algemeen minder tevreden, net als Groningers met een lager opleidingsniveau en een lager inkomen.

Met verdiepende analyses onder het Groninger Panel (2020) hebben gekeken in welke mate de verschillende aspecten van brede welvaart de tevredenheid van Groningers verklaart. Bij het ontrafelen van tevredenheid met het leven letten we vooral op de orde van grootte van de bouwstenen van brede welvaart. Het gaat in feite om een rangschikking. We kijken naar de volgorde en het relatieve belang. We zien dat de tevredenheid met de eigen woning (15%) en ervaren gezondheid (12%) het grootste aandeel hebben. Als deze goed op orde zijn, dan zijn Groningers vaker (zeer) tevreden met het leven.

Ook de ervaren veiligheid (9%), tevredenheid met het sociale leven (9%) en de eigen mobiliteit (8%) dragen voor een belangrijk deel bij aan een fijn en gelukkig leven. Als we deze aspecten meenemen, dan blijkt dat de economische aspecten, zoals inkomen (5%) en tevredenheid met werkgelegenheid (3%) nog maar een kleine aanvullende bijdrage leveren. Dat wil niet zeggen dat deze economische aspecten niet belangrijk zijn, maar dat zij mogelijk een meer indirecte werking hebben op persoonlijk welzijn.

Het fundament: inkomen en onderwijs

Aan de grootte van de bouwstenen van de tevredenheid met het leven in Groningen zien heel duidelijk dat wonen en gezondheid de belangrijkste basis vormen. Geluk draait dus niet alleen om geld. Een fijne woning, goede gezondheid, veilige leefomgeving, en prettig sociaal leven blijken belangrijker. Toch is inkomen wel een belangrijke voorspeller van de andere dingen ‘die het leven de moeite waard maken’. Zo verklaart inkomen voor een belangrijk deel onze ervaren gezondheid, veiligheid, en sociale contacten. Met andere woorden: Groningers met een lager inkomen voelen zich vaker ongezond, onveilig en eenzaam. Al blijkt ook dat extra inkomen vanaf €3.000 niet voor extra persoonlijk welzijn zorgt. Er zit dus een grens aan de positieve invloed van meer inkomen.

Een vergelijkbare basis vinden we in onderwijs. Opleidingsniveau hangt samen met inkomen en met ervaren gezondheid. Wie de mogelijkheid heeft om langer door te leren, vergroot zijn of haar kansen op een hoger inkomen, op minder (geld gerelateerde) stress, op meer kennis over wat een gezonde levensstijl is, op meer keuzevrijheid in woonlocatie en type woning of bijvoorbeeld de mogelijkheid om de eigen woning te kunnen onderhouden of zelfs verduurzamen. Met andere woorden, een ‘goede’ woning is beter bereikbaar voor mensen met een hoger inkomen en hoger opleidingsniveau.

Inkomen en onderwijs zijn dus juist cruciaal voor vele andere zaken die het leven de moeite waard maken. Het hebben van een passend inkomen is van belang om minimaal aan de basisbehoeften te kunnen voldoen. Dat geldt voor iedereen, maar Groningen kent bovendien een aantal kwetsbare groepen, zoals laaggeletterden, gezinnen met armoede, jongeren zonder startkwalificatie en relatief veel mensen met een uitkering.

Verantwoording

Indicatoren thema Welzijn – monitor Brede Welvaart Groningen

In de Regionale Monitor Brede Welvaart van CBS wordt het welzijn in Groningen gemeten met de mate waarin men tevreden is met het leven en de tevredenheid met vrije tijd. We vullen deze indicatoren aan met regionale inzichten vanuit onderzoeken onder het Groninger Panel. De tevredenheid met het leven van Groningers kan hierdoor nader worden geanalyseerd.

Gerelateerde publicaties

Verantwoording monitor Brede Welvaart Groningen (PDF)

Gronings Welzijn. Wat bepaalt het persoonlijk welzijn van Groningers?, 2021 (PDF)

Nulmeting Nationaal Programma Groningen, 2021 (PDF)

Verduurzaming van de Groningse woningvoorraad, 2021 (PDF)

De gevolgen van de coronacrisis voor het leven in de provincie Groningen, 2021 (PDF)

De rol van binnenlandse verhuizingen in groeiende inkomensverschillen tussen gebieden binnen Noord-Nederland, 2020 (PDF)

Medewerker

Heike Delfmann

onderzoeker

Delen via social media

Delen via social media

Betrokken medewerkers

Heike Delfmann

onderzoeker

  • Mail
  • LinkedIn

Femke de Haan

onderzoeker

  • Mail
  • LinkedIn
  • Twitter

Marja Janssens

onderzoeker-adviseur

  • Mail
  • LinkedIn
  • Twitter

Meer weten?

Neem contact op met één van de betrokken medewerkers

Gerelateerd nieuws

Brede Welvaart

Bijzonder Hoogleraar en Sr. Onderzoeker Brede Welvaart en Kansen(on)gelijkheid

Brede Welvaart

Van kennis naar beleid

Brede Welvaart

Participatie en vertrouwen in de democratie

De afgelopen jaren zijn de inwoners van de provincie Groningen via het Groninger Panel gevraagd naar hun ervaringen en meningen over vertrouwen in instituties en de politiek, tevredenheid met gemeentelijk beleid, de mate van invloed op inrichting eigen woonomgeving en de inspraak van inwoners op het beleid en planvorming van de gemeente. Voelen inw

Brede Welvaart

Maatschappelijke waarde van burgerinitiatieven

Burgerinitiatieven hebben grote impact in dorpen en steden. Toch wordt maar al te vaak aan burgerinitiatieven gevraagd om de waarde van hun initiatief uit te drukken in op geld te waarderen resultaten. CMO STAMM biedt dergelijke initiatieven advies en ondersteuning bij het realiseren van hun ambities. Of het nu gaat om het realiseren van een k

Brede Welvaart

Workshops maatschappelijke waarde voor professionals

Momenteel voert Sociaal Planbureau Groningen het project Maatschappelijke Waarde uit. Binnen dit project biedt het planbureau een workshop aan voor professionals die inwoners ondersteunen in georganiseerde activiteiten en inwonerinitiatieven. De insteek van de workshop is om professionals iets te leren over wat maatschappelijke waarde inhoudt en ho

Publicaties

Armoede

Rapport Zoektocht naar Zekerheid

Aardbevingen

Feitenblad Het Hogeland, De stem van de inwoners, gemeenteraadsverkiezingen 2022

Aardbevingen

Monitor 2021 - Structurele monitoring Nationaal Programma Groningen