Veiligheid

Veiligheid en veiligheidsbeleving in Groningen

Veiligheid is essentieel voor een leefbare omgeving. Een sterker veiligheidsgevoel zorgt voor meer woongenot en een prettigere leefomgeving. Bovendien zijn mensen die zich veilig voelen gelukkiger en tevredener met het leven. In Groningen hebben de aardbevingen grote invloed op de veiligheid en veiligheidsbeleving van Groningers.

Om een beeld te geven van de veiligheid in Groningen, wordt op deze pagina zowel de objectieve als de subjectieve veiligheid weergegeven. De objectieve veiligheid gaat over wat zich daadwerkelijk afspeelt aan criminaliteit en overlast. De subjectieve veiligheid geeft aan hoe mensen de veiligheid beleven: hoe veilig of onveilig voelen zij zich nu werkelijk?

In het kort

  • Veiligheid en veiligheidsgevoelens spelen een rol in het kader van brede welvaart. Voor Groningen tekent zich een relatief gunstige situatie af. De geregistreerde criminaliteit en het aantal ondervonden delicten daalt er al jaren en ligt onder het landelijk gemiddelde. Ook ligt het aandeel inwoners dat zich in 2020 vaak onveilig voelt in Groningen het laagst van alle provincies.
  • Tegelijkertijd weten we dat veiligheidsbeleving niet overal en voor iedereen gelijk is. Verdiepende analyses onder het Groninger Panel laten zien dat Groningers uit de stad zich vaker onveilig voelen. Verder zien we dat Groningers in buurten met meer huurwoningen en met meervoudige schade door gaswinning minder veiligheid ervaren.
  • De gevolgen van de aardbevingen nemen een prominente plaats in, in het leven van veel Groningers. Vooral het hebben van meervoudige schades aan de woning blijkt grote impact te hebben op met name op het gevoel van (on)veiligheid. Onderzoek van Gronings Perspectief toont al sinds 2016 aan dat inwoners met (meervoudige) schade aan de woning zich onveiliger voelen dan inwoners zonder woningschade. De aardbevingsschade heeft daarnaast ook grote impact op gezondheid, ervaren leefbaarheid, tevredenheid met de woning en vertrouwen in instituties.

Daling geregistreerde criminaliteit

Politieregistraties zijn de meest gebruikte cijfers om inzicht te krijgen in de omvang en ontwikkeling van de criminaliteit. In 2020 registreerde de politie in Groningen bijna 23.500 misdrijven. Dat komt overeen met 40 misdrijven per 1.000 inwoners, tegenover 46 misdrijven per 1.000 inwoners landelijk. Binnen de provincie Groningen zien we dat de stad Groningen het hoogste aantal misdrijven per 1.000 inwoners telt in 2020, gevolgd door Oldambt, Westerwolde en Delfzijl. Diefstal en inbraak (vermogensmisdrijven) vormen de grootste categorie geregistreerde misdrijven (55%). Ten opzichte van de andere provincies scoort de provincie Groningen al jaren heel gemiddeld en komt op een 6e plek wanneer alle provincies gerangschikt worden op geregistreerde misdrijven.

De geregistreerde criminaliteit daalt al jaren. Sinds 2010 is de geregistreerde criminaliteit in Groningen met 38% afgenomen. Landelijk is in dezelfde periode sprake van een daling van 33%. Deze daling is terug te vinden onder vrijwel alle typen misdrijven. Een daling van de geregistreerde criminaliteit wil niet per se zeggen dat er minder criminaliteit voorkomt. Veel delicten komen niet in de politieregistraties terecht, bijvoorbeeld als het slachtoffer geen aangifte doet of als het incident nooit aan het licht komt.

(On)veiligheidsbeleving al jaren vrij stabiel

De geregistreerde criminaliteitscijfers vertellen niet het hele verhaal als het gaat om veiligheid. Bij een gelijk criminaliteitsniveau kan de een zich wel en de ander zich niet veilig voelen. Zowel het feitelijke risico op slachtofferschap als ook het gevoel van (on)veiligheid doen er dus toe. Het aantal ondervonden delicten in Groningen (21,6 delicten per 100 inwoners) ligt nabij het landelijk gemiddelde (23,7). We zien net als bij de geregistreerde misdrijven een dalende trend als het gaat om de ondervonden delicten, zowel in Groningen als landelijk.

Tegelijkertijd ligt het aandeel inwoners dat zich in 2020 vaak onveilig voelt in Groningen het laagst van alle provincies. Volgens de Regionale Monitor Brede Welvaart van het CBS ervaart slechts 0,6% van de Groningers zich vaak onveilig in de buurt. Landelijk voelt 1,4% van de inwoners zich vaak onveilig in hun eigen buurt. Het veiligheidsgevoel schommelt per jaar maar mondjesmaat.

Er zijn vanuit de Regionale Monitor Brede Welvaart van het CBS voor deze indicatoren geen cijfers beschikbaar voor de Groningse regio’s en de afzonderlijke gemeenten.

Groninger Panel over veiligheidsbeleving

Ook het Groninger Panel is in 2020 gevraagd naar de veiligheidsbeleving; toen gaf eveneens een zeer klein percentage inwoners aan zich vaak onveilig te voelen (1,8%). Een grotere groep inwoners geeft aan zich soms onveilig te voelen (11%). Verder zien we dat één op de vijf ondervraagde Groningers inschat dat de criminaliteit in hun buurt in de afgelopen 12 maanden is toegenomen.

Veiligheidsbeleving is niet overal en voor iedereen gelijk. Verdiepende analyses laten zien dat Groningers uit de stad zich vaker onveilig voelen. Verder zien we dat Groningers in buurten met meer huurwoningen en met meervoudige schade door gaswinning minder veiligheid ervaren. Het percentage inwoners dat zich wel eens onveilig voelt is het laagst in Westerkwartier of Het Hogeland. Vrouwen en mensen met een laag inkomen voelen zich juist iets vaker onveilig dan anderen.

Waardering voor veiligheid in dorp of wijk

Groningers gaven een rapportcijfer voor de ervaren veiligheid in hun dorp of wijk. Op persoonlijk niveau zien we dat mannen en vrouwen de veiligheid in hun dorp of wijk vergelijkbaar waarderen en ook in leeftijd vinden we geen significante verschillen. Groningers met een hoog opleidingsniveau waarderen de veiligheid in de buurt met een hoger rapportcijfer, net als mensen met een hoger inkomen. Dit patroon kunnen we doortrekken naar koop- en huurwoningen: eigenaren van een woning geven de veiligheid in de buurt gemiddeld een 7,5, waar huurders van corporatiewoningen dit een 7,1 geven.

De gemiddelden tussen gemeenten variëren van een 7,1 in Eemsdelta tot een 7,8 in Westerwolde. We zien ook een verschil tussen stad en platteland, waarbij de grote dorpen bij de stad het hoogste scoren en de grote afgelegen dorpen zoals Stadskanaal, Ter Apel of Appingedam[1] juist het laagste. We zien hierbij tevens een effect van de aardbevingen; vooral mensen met meervoudige schade door gaswinning geven een lager cijfer voor de veiligheid in dorp of wijk.

[1] Onder grote dorpen afgelegen vallen ook Leek, Veendam, Zuidhorn, Delfzijl, Winsum en Uithuizen.

Gevolgen aardbevingen van grote invloed op veiligheidsbeleving

De afgelopen jaren is de provincie Groningen getroffen door kleine en grotere aardschokken als gevolg van gaswinning. De gevolgen van de aardbevingen nemen een prominente plaats in in het leven van veel Groningers. Al sinds 2016 toont onderzoek van Gronings Perspectief aan dat inwoners met (meervoudige) schade aan de woning zich onveiliger voelen dan inwoners zonder woningschade (Postmes et al., 2018). Uit interviews die voor Gronings Perspectief zijn gehouden blijkt dat ook degene die zich niet onveilig voelen, constant alert zijn (Stroebe et al., 2021).

De onderzoekers van Gronings Perspectief zien duidelijke fluctuaties in de tijd. De periodes dat de ervaren veiligheid sterk afneemt, zoals in juni 2018 en juni 2019, zijn tevens de periodes dat er meer bodembeweging was. Er zijn sterke indicaties dat de ervaren veiligheid afnam als gevolg van respectievelijk de beving bij Zeerijp (2018) en de beving bij Westerwijtwerd (2019). In de periode daarna wordt de ervaren veiligheid weer beter, maar de verschillen tussen mensen met en zonder schade blijven zeer groot (Stroebe et al., 2021).

Daarnaast toont onderzoek van Gronings Perspectief aan dat de gaswinningsproblematiek ook de gezondheid en het welzijn van Groningers schaadt. Met name Groningers met meervoudige schade die in langdurige schadetrajecten zitten zijn aanzienlijk minder gezond volgens de onderzoekers. Daarnaast heeft het krijgen van nieuwe schades veelal een verslechtering van de gezondheid tot gevolg heeft (Stroebe et al., 2021). Het effect van meervoudige woningschade blijkt daarnaast groot op de ervaren leefbaarheid, de tevredenheid met de woning en het vertrouwen in instituties.

Inwoners in het aardbevingsgebied uitten de nadrukkelijke wens dat de schade aan woningen in de nabije toekomst goed afgewikkeld wordt, zodat het dorp er binnen enkele jaren weer mooi uitziet, Groningers zich veilig voelen en inwoners weer een positieve blik op de toekomst kunnen richten.

Verantwoording

Indicatoren thema Veiligheid – monitor Brede Welvaart Groningen

Vanuit de Regionale Monitor Brede Welvaart (RMBW) van CBS wordt het thema veiligheid met drie indicatoren in beeld gebracht, namelijk het vaak onveilig voelen in de buurt, het aantal ondervonden delicten en het aantal geregistreerde misdrijven. De veiligheidsbeleving is in de RMBW niet voor alle gemeenten beschikbaar. Deze vraag wordt ook aan het Groninger Panel gesteld. Met deze data laten we verschillen zien tussen gemeenten, dorpstypen, inkomensniveaus, koop- of huurwoning en of iemand (meervoudige) schade door gaswinning heeft. Daarnaast vullen we de monitor aan met de perceptie van Groningers op de ontwikkeling van criminaliteit in de eigen omgeving.

Gerelateerde publicaties

Verantwoording monitor Brede Welvaart Groningen (PDF)

Gronings Welzijn. Wat bepaalt het persoonlijk welzijn van Groningers?, 2021 (PDF)

Nulmeting. Structurele monitoring Nationaal Programma Groningen, 2021 (PDF)

Feitenblad: Welke opgaven liggen er in Groningen? 2019 (PDF)

Jeugdcriminaliteit in Noord Nederland in kaart, 2017 (PDF)

Feitenblad: Veiligheidsbeleving in Groningen al enige jaren vrij stabiel, 2015 (PDF)

Feitenblad: Aanpakken van veiligheid; waar ligt de prioriteit? 2014 (PDF)

Feitenblad: Overlast buurtproblemen, 2015 (PDF)

Medewerker

Femke de Haan

onderzoeker

Delen via social media

Delen via social media

Betrokken medewerkers

Femke de Haan

onderzoeker

  • Mail
  • LinkedIn
  • Twitter

Meer weten?

Neem contact op met één van de betrokken medewerkers

Gerelateerd nieuws

Brede Welvaart

Rijk en regio bundelen krachten voor brede welvaart

Armoede

Bijeenkomst energiearmoede & energiebesparing op 15 december

Brede Welvaart

Groot leefbaarheidsonderzoek in Groningen, Drenthe en Friesland

Dit najaar ontvangen circa 20.000 inwoners in Noord-Nederland een vragenlijst over hoe zij aankijken tegen hun leefomgeving en hoe zij het wonen, werken en leven in hun regio ervaren. De vragenlijst wordt voorgelegd aan de burgerpanels in Groningen, Friesland en Drenthe. De uitkomsten van het onderzoek laten zien hoe inwoners verschillende aspecte

Brede Welvaart

Bijzonder Hoogleraar en Sr. Onderzoeker Brede Welvaart en Kansen(on)gelijkheid

Ben je een ambitieuze onderzoeker met passie voor het geven van inzicht in maatschappelijke ontwikkelingen rondom Brede Welvaart en Kansen(on)gelijkheid? Draag je graag bij aan het wetenschappelijke debat, en ben je tegelijkertijd ook een inspirerende sparringpartner voor bestuurders, ambtenaren en professionals in Noord-Nederland? Kan jij actu

Brede Welvaart

Van kennis naar beleid

Op 29 en 30 juni vond de tweede (pre)conferentie van het Nationaal Netwerk Brede Welvaart in Groningen plaats. Tijdens deze inspirerende tweedaagse gingen sprekers, onderzoekers en beleidsmakers met elkaar in gesprek over het toepassen van brede welvaart in beleid. Hierbij stond de vraag centraal hoe brede welvaart (succesvol) toegepast en geïnte

Publicaties

Armoede

Rapport Zoektocht naar Zekerheid

Aardbevingen

Feitenblad Het Hogeland, De stem van de inwoners, gemeenteraadsverkiezingen 2022

Aardbevingen

Monitor 2021 - Structurele monitoring Nationaal Programma Groningen