Milieu

Milieu

Een schoon en aantrekkelijk leefmilieu draagt bij aan de brede welvaart. De natuurlijke omgeving heeft ook invloed op de persoonlijke gezondheid. Verder hangt milieu samen met de mate waarin iemand zich thuis en betrokken voelt bij zijn of haar leefomgeving.

Natuur- en bosgebieden

In de provincie Groningen besloeg natuur- en bosgebied in 2015 6% van de totale oppervlakte. Dit is het laagste percentage van alle provincies en 8 procentpunt lager dan het landelijk gemiddelde. Wel is het percentage natuur- en bosgebied vanaf 1996 (5%) licht toegenomen. Regionaal zijn er ook aanzienlijke verschillen te zien. Zo was dit aandeel in de voormalige gemeente De Marne (opgegaan in Het Hogeland) het hoogst met 23%, door de aanwezigheid van het Nationaal Park Lauwersmeer, gevolgd door de voormalige gemeente Haren (17%).

Natuurgebied per inwoner

Het aantal hectare natuurgebied per 1.000 Groningers is vanaf 1996 eveneens licht toegenomen, van 22 hectare naar 26 hectare per 1.000 inwoners. Hiermee staat de provincie op de 9e plek van alle provincies. Dit getal is wederom voornamelijk zo hoog door het Nationaal Park Lauwersmeer. In de rest van de gemeenten is er weinig natuurgebied per inwoner, behalve in voormalige gemeenten Eemsmond en Vlagtwedde (107 en 89 hectare).

Afstand tot openbaar groen

De afstand tot openbaar groen is de gemiddelde afstand van inwoners tot het dichtstbijzijnde park of plantsoen, terrein voor dagrecreatie, natuur of bos. De afstand tot openbaar groen is in de provincie Groningen hetzelfde als in de meeste andere provincies, namelijk 0,5 kilometer. Enkel in de provincie Utrecht is dit minder: 0,4 kilometer. In Groningen is tussen 2006 en 2015 de afstand tot openbaar groen afgenomen, van 0,7 kilometer naar 0,5. Op gemeenteniveau zijn er wel een aantal regionale verschillen te zien. Zo is de gemiddelde afstand in de noordelijke gemeenten het grootst, gemiddeld 1 kilometer. De gemeente met de kleinste gemiddelde afstand tot openbaar groen is Groningen, met 0,3 kilometer. De afstand in Noord- en Oost Groningen ligt daar tussenin, rond het landelijk gemiddelde.

Groninger panel over landschap

Het Groninger Panel is gevraagd naar hun mening over de ontwikkeling van de kwaliteit van het Groninger landschap en de kwaliteit van cultuurhistorische elementen, beiden in de afgelopen 5 jaar. 38% vindt dat de kwaliteit van het Groninger landschap (erg) achteruit is gegaan. Voor een deel van de mensen komt dit door de komst van windmolens en zonneparken (28%).

Als onderbouwing van wat de kwaliteit van het Groninger landschap beïnvloedt worden vooral de natuur in nabijheid van huizen genoemd en het onderhoud van de natuur, maar ook de komst van zonneparken en windmolens en de aardbevingsschade wordt genoemd.

 

“Ik zie dat de provincie veel onderneemt om het landschap te verbeteren, evenals de stichting Het Groninger Landschap. Er zijn prachtige gebieden gerealiseerd om in te wandelen/fietsen.”

“Schade door de aardbevingen laten hun sporen duidelijk na. De dorpen zijn de dorpen niet meer. Panden hebben schade. Ze zijn daardoor hersteld of afgebroken. Het aangezicht, de kern, van de dorpen is in de ziel aangetast. Het heeft niet meer de uitstraling van voorheen. Daarnaast is er de toename van windmolens in de provincie. Het tast het aangezicht van de ruimte aan en berokkent het schade aan de dieren en aan de mens.”

“De windmolens en zonneparken zijn niet echt mooi, maar er wordt wel veel gedaan om het landelijke karakter te handhaven”

Emissie van fijnstof naar lucht

De provincie Groningen staat van alle provincies op de 4e plek als het gaat om de emissie van fijnstof in kg PM2 per km2(deeltjes kleiner dan 2,5 µm). Deze deeltjes zijn schadelijk voor de gezondheid en worden uitgestoten door onder andere industrie en verkeer. Alleen Friesland, Drenthe en Flevoland hebben een lagere emissie van fijnstof. De emissie van fijnstof in de provincie Groningen is de afgelopen jaren gehalveerd, van 1.181.000 kg PM2,5 per km2 in 2000 naar 558.400 kg PM2,5 per km2 in 2018. Dit is een snellere daling dan in de rest van Nederland. Op gemeenteniveau waren de emissies het hoogst in gemeente Groningen (111,9 ton per km2), Het Hogeland (94,7 ton per km2) en Delfzijl 89,6 ton per km2). Het laagst waren de emissies van fijnstof in voormalige gemeente Appingedam (6,9 ton per km2). Wat ook opvalt is dat de fijnstof emissies het laagst zijn in de Oost-Groningse gemeenten, zoals Westerwolde, Pekela en Stadskanaal.

Broeikasgasemissies per inwoner

De provincie Groningen had in 2018, op Zeeland na, de meeste broeikasgasemissies per inwoner, namelijk 31,7 ton CO2-equivalent per inwoner. De Regionale Monitor Brede Welvaart van het CBS gebruikt hiervoor alle broeikasgassen (zoals lachgas, methaan en fluorhoudende gassen), omgerekend in CO­2-equivalenten per inwoner. Dit betekent dat 1 kg CO2-equivalent gelijk staat aan het effect van de uitstoot van 1 kg koolstofdioxide (CO2). De reden dat Groningen zo laag staat komt voornamelijk door de hoogte van de emissies in Het Hogeland en Delfzijl (255 en 89 ton CO2-equivalent per inwoner). In de overige gemeenten ligt de hoogte van de emissies op een vergelijkbaar niveau met Friesland en Drenthe. Het laagst zijn de emissies in Stadskanaal, met 4,9 ton CO2-equivalent met inwoner. De reden voor de hoge uitstoot in Het Hogeland en Delfzijl is toe te schrijven aan de hier aanwezige industrie- en energiesector. Zo is 94,4% van de broeikasgasemissies in Het Hogeland toe te schrijven aan elektriciteitscentrales (Nulmeting Nationaal Programma Groningen).

Kwaliteit zwemwater

De kwaliteit van het zwemwater wordt volgens EU-normen ingedeeld in 4 klassen, waarbij 1 voor slecht staat en 4 voor uitstekend. In de provincie Groningen was de kwaliteit van het zwemwater van binnenwateren in 2019 en de 5 jaar daarvoor ‘uitstekend’, waar dit tussen 2009 en 2014 nog ‘goed’ was. Dit is in lijn met de meeste andere provincies, enkel Friesland, Noord- en Zuid-Holland scoren een ‘goed’. Op gemeenteniveau is de kwaliteit van binnenwater overal ‘uitstekend’, behalve in Oldambt en Westerwolde (‘goed’).

In Delfzijl, de enige gemeente met zwemwater voor de kust is de kwaliteit van het zwemwater ‘voldoende’ (2). Dit is samen met Katwijk het laagste in Nederland. In 2016 en 2017 kreeg de kwaliteit van het kustzwemwater nog een ‘goed’.

Ervaren hittestress en wateroverlast

Er is objectief sprake van hittestress door warme nachten als er meer dan 14 tropische nachten per jaar voorkomen in een bepaald stedelijk gebied (zie: https://www.klimaateffectatlas.nl/nl/). Op basis van objectieve data ligt percentage stedelijk oppervlak In Groningen en Eemsdelta waar hittestress voorkomt laag, op 0,2%. In de overige Groninger gemeenten zijn er objectief gezien geen gebieden die hittestress door warme nachten hebben. Met het Groninger panel is gekeken hoe inwoners hittestress ervaren. Dan blijkt dat driekwart van de Groningers hittestress ervaren, waarvan 13% vaak.

Het aantal dagen dat er extreme neerslag valt (gemiddeld aantal dagen >25mm) en er objectief sprake is van wateroverlast, ligt in de provincie op eenzelfde niveau als in de rest van Nederland.
Volgens het Groninger Panel wordt wateroverlast minder herkend dan hittestress, al geeft nog steeds één op de vijf inwoners aan last te hebben gehad van wateroverlast. Door klimaatverandering kunnen hittestress en ook wateroverlast een groter probleem worden, vooral in stedelijk gebied.

Medewerker

Femke de Haan

onderzoeker

Delen via social media

Delen via social media

Betrokken medewerkers

Femke de Haan

onderzoeker

  • Mail
  • LinkedIn
  • Twitter

Meer weten?

Neem contact op met één van de betrokken medewerkers

Gerelateerd nieuws

Brede Welvaart

Maatschappelijke opgaven vragen om brede blik op welvaart

Brede Welvaart

Krimp nauwelijks van invloed op toekomstplannen vmbo-jongeren

Brede Welvaart

Monitor Brede Welvaart Groningen binnenkort van start

In onze alledaagse werkelijkheid staat welvaart voor veel méér dan alleen ons inkomen of het bruto binnenlands product. We kijken daarom tegenwoordig ook veel breder, namelijk naar de Brede Welvaart. Het is een nieuwe manier van kijken naar de samenleving. Integraal, met oog voor alles wat voor onze inwoners van waarde is: hoe schoon de lucht is

Brede Welvaart

Sociaal Planbureau Groningen brengt maatschappelijke waarde in beeld

Steeds meer maatschappelijke organisaties krijgen te maken met de vraag wat hun maatschappelijke waarde en impact is. Ze moeten laten zien welke impact hun activiteiten of interventies uiteindelijk hebben op inwoners en in de maatschappij. En soms moeten ze dit uitdrukken in geld. Gemeenten en andere financiers vragen daarom. Het draait niet alleen

Brede Welvaart

Meeste jongvolwassenen willen in Noorden blijven wonen

Jongvolwassenen in Groningen, Drenthe en Fryslân willen relatief vaak verhuizen, maar het liefst blijven ze in de regio wonen. Bijna twee derde van de jongvolwassenen (18-34 jaar) geeft aan binnen een straal van 5 kilometer van hun huidige woonplaats te willen blijven. Dit blijkt uit een gezamenlijk onderzoek van het Sociaal Planbureau Groningen,

Publicaties

Brede Welvaart

Rapport over de verbondenheid van vmbo-jongeren in Oost-Groningen en Het Hogeland met de regio

Brede Welvaart

Terugblik webinar over woontrends in Noord-Nederland

Brede Welvaart

Feitenblad Wonen voor jongvolwassenen in Noord-Nederland