Milieu

Milieu

Een schoon en aantrekkelijk leefmilieu draagt bij aan de brede welvaart. De natuurlijke omgeving heeft ook invloed op de persoonlijke gezondheid. Verder hangt milieu samen met de mate waarin iemand zich thuis en betrokken voelt bij zijn of haar leefomgeving.

In het kort

  • De provincie Groningen heeft van alle provincies het laagste percentage oppervlakte natuur- en bosgebieden (6% in 2015). Dit percentage neemt door de jaren heen wel lichtelijk toe.
  • 38% van de Groningers vindt dat de kwaliteit van het Groninger landschap in de afgelopen 5 jaar (erg) achteruit is gegaan. Voor een deel van de mensen komt dit door de komst van windmolens en zonneparken.
  • De provincie Groningen had in 2018 de meeste broeikasgasemissies per inwoner, namelijk 31,7 ton CO2-equivalent per inwoner. Deze hoge uitstoot wordt voornamelijk veroorzaakt door de hoge uitstoot van de industrie- en energiesector in Het Hogeland en en de voormalige gemeente Delfzijl

Natuur- en bosgebieden

In de provincie Groningen besloeg natuur- en bosgebied in 2015 6% van de totale oppervlakte. Dit is het laagste percentage van alle provincies en 8 procentpunt lager dan het landelijk gemiddelde. Wel is het percentage natuur- en bosgebied vanaf 1996 (5%) licht toegenomen. Regionaal zijn er ook aanzienlijke verschillen te zien. Zo was dit aandeel in de voormalige gemeente De Marne (opgegaan in Het Hogeland) het hoogst met 23%, door de aanwezigheid van het Nationaal Park Lauwersmeer, gevolgd door de voormalige gemeente Haren (17%).

Natuurgebied per inwoner

Het aantal hectare natuurgebied per 1.000 Groningers is vanaf 1996 eveneens licht toegenomen, van 22 hectare naar 26 hectare per 1.000 inwoners. Hiermee staat de provincie op de 9e plek van alle provincies. Dit getal is wederom voornamelijk zo hoog door het Nationaal Park Lauwersmeer. In de rest van de gemeenten is er weinig natuurgebied per inwoner, behalve in voormalige gemeenten Eemsmond en Vlagtwedde (107 en 89 hectare).

Afstand tot openbaar groen

De afstand tot openbaar groen is de gemiddelde afstand van inwoners tot het dichtstbijzijnde park of plantsoen, terrein voor dagrecreatie, natuur of bos. De afstand tot openbaar groen is in de provincie Groningen hetzelfde als in de meeste andere provincies, namelijk 0,5 kilometer. Enkel in de provincie Utrecht is dit minder: 0,4 kilometer. In Groningen is tussen 2006 en 2015 de afstand tot openbaar groen afgenomen, van 0,7 kilometer naar 0,5. Op gemeenteniveau is er wel een aantal regionale verschillen te zien. Zo is de gemiddelde afstand in de noordelijke gemeenten het grootst, gemiddeld 1 kilometer. De gemeente met de kleinste gemiddelde afstand tot openbaar groen is Groningen, met 0,3 kilometer. De afstand in Noord- en Oost-Groningen ligt daar tussenin, rond het landelijk gemiddelde.

 

Groninger Panel over landschap

Het Groninger Panel is gevraagd naar hun mening over de ontwikkeling van de kwaliteit van het Groninger landschap en de kwaliteit van cultuurhistorische elementen, beiden in de afgelopen 5 jaar. 38% vindt dat de kwaliteit van het Groninger landschap (erg) achteruit is gegaan. Voor een deel van de mensen komt dit door de komst van windmolens en zonneparken (28%).

Als onderbouwing van wat de kwaliteit van het Groninger landschap beïnvloedt worden vooral de natuur in nabijheid van huizen genoemd en het onderhoud van de natuur, maar ook de komst van zonneparken en windmolens en de aardbevingsschade wordt genoemd.

 

“Ik zie dat de provincie veel onderneemt om het landschap te verbeteren, evenals de stichting Het Groninger Landschap. Er zijn prachtige gebieden gerealiseerd om in te wandelen/fietsen.”

“Schade door de aardbevingen laten hun sporen duidelijk na. De dorpen zijn de dorpen niet meer. Panden hebben schade. Ze zijn daardoor hersteld of afgebroken. Het aangezicht, de kern, van de dorpen is in de ziel aangetast. Het heeft niet meer de uitstraling van voorheen. Daarnaast is er de toename van windmolens in de provincie. Het tast het aangezicht van de ruimte aan en berokkent het schade aan de dieren en aan de mens.”

“De windmolens en zonneparken zijn niet echt mooi, maar er wordt wel veel gedaan om het landelijke karakter te handhaven”

Emissie van fijnstof naar lucht

De provincie Groningen staat van alle provincies op de 4e plek als het gaat om de emissie van fijnstof in kg PM2 per km2(deeltjes kleiner dan 2,5 µm). Deze deeltjes zijn schadelijk voor de gezondheid en worden uitgestoten door onder andere industrie en verkeer. Alleen Friesland, Drenthe en Flevoland hebben een lagere emissie van fijnstof. De emissie van fijnstof in de provincie Groningen is de afgelopen jaren gehalveerd, van 1.420.300 kg PM2,5 per km2 in 2000 naar 713.500 kg PM2,5 per km2 in 2019. Dit is een snellere daling dan in de rest van Nederland. Op gemeenteniveau waren de emissies het hoogst in gemeente Eemsdelta (154,1 ton per km2), Het Hogeland (130,4 ton per km2). Het laagst waren de emissies van fijnstof in gemeente Pekela (16,7 ton per km2). Wat ook opvalt is dat de fijnstof emissies het laagst zijn in de Oost-Groningse gemeenten, zoals Westerwolde, Pekela en Stadskanaal.

Broeikasgasemissies per inwoner

De provincie Groningen had in 2019 de meeste broeikasgasemissies per inwoner van alle provincies, namelijk 35,7 ton CO2-equivalent per inwoner. De Regionale Monitor Brede Welvaart van het CBS gebruikt hiervoor alle broeikasgassen (zoals lachgas, methaan en fluorhoudende gassen), omgerekend in CO­2-equivalenten per inwoner. Dit betekent dat 1 kg CO2-equivalent gelijk staat aan het effect van de uitstoot van 1 kg koolstofdioxide (CO2). De reden dat Groningen onderaan staat komt voornamelijk door de hoogte van de emissies in Het Hogeland en Delfzijl (225 en 58,2 ton CO2-equivalent per inwoner). In de overige gemeenten ligt de hoogte van de emissies op een vergelijkbaar niveau met Friesland en Drenthe. Het laagst zijn de emissies in Stadskanaal, met 4,7 ton CO2-equivalent met inwoner. De reden voor de hoge uitstoot in Het Hogeland en Delfzijl is toe te schrijven aan de hier aanwezige industrie- en energiesector. Zo is 94,4% van de broeikasgasemissies in Het Hogeland toe te schrijven aan elektriciteitscentrales (Nulmeting Nationaal Programma Groningen).

Kwaliteit zwemwater

De kwaliteit van het zwemwater wordt volgens EU-normen ingedeeld in 4 klassen, waarbij 1 voor slecht staat en 4 voor uitstekend. In de provincie Groningen was de kwaliteit van het zwemwater van binnenwateren in 2020 en de 6 jaar daarvoor ‘uitstekend’, waar dit tussen 2009 en 2014 nog ‘goed’ was. Dit is in lijn met de meeste andere provincies, enkel Friesland, Utrecht, Noord- en Zuid-Holland scoren een ‘goed’. Op gemeenteniveau is de kwaliteit van binnenwater overal ‘uitstekend’, behalve in Oldambt en Westerwolde (‘goed’).

In Delfzijl, de enige gemeente met zwemwater voor de kust is de kwaliteit van het zwemwater ‘onvoldoende’ (1). Dit is het laagste in Nederland. In 2016 en 2017 kreeg de kwaliteit van het kustzwemwater nog een ‘goed’.

Ervaren hittestress en wateroverlast

Er is objectief sprake van hittestress door warme nachten als er meer dan 14 tropische nachten per jaar voorkomen in een bepaald stedelijk gebied (zie: https://www.klimaateffectatlas.nl/nl/). Op basis van objectieve data ligt percentage stedelijk oppervlak In Groningen en Eemsdelta waar hittestress voorkomt laag, op 0,2%. In de overige Groninger gemeenten zijn er objectief gezien geen gebieden die hittestress door warme nachten hebben. Met het Groninger panel is gekeken hoe inwoners hittestress ervaren. Dan blijkt dat driekwart van de Groningers hittestress ervaren, waarvan 13% vaak.

Het aantal dagen dat er extreme neerslag valt (gemiddeld aantal dagen >25mm) en er objectief sprake is van wateroverlast, ligt in de provincie op eenzelfde niveau als in de rest van Nederland. Volgens het Groninger Panel wordt wateroverlast minder herkend dan hittestress, al geeft nog steeds één op de vijf inwoners aan last te hebben gehad van wateroverlast. Door klimaatverandering kunnen hittestress en ook wateroverlast een groter probleem worden, vooral in stedelijk gebied.

Verantwoording

Indicatoren thema Milieu – monitor Brede Welvaart Groningen

Het thema Milieu wordt in de Regionale Monitor brede welvaart in beeld gebracht door te kijken naar zeven indicatoren, namelijk: natuur- en bosgebieden, natuurgebied per inwoner, afstand tot openbaar groen, emissies van fijnstof naar lucht, broeikasgasemissies per inwoner, kwaliteit van zwemwater binnenwateren en kwaliteit van zwemwater kustwateren. We vullen deze indicatoren aan met regionale inzichten vanuit onderzoeken onder het Groninger Panel.

Gerelateerde publicaties

Verantwoording monitor Brede Welvaart Groningen (PDF)

Gronings Welzijn. Wat bepaalt het persoonlijk welzijn van Groningers?, 2021 (PDF)

Nulmeting Nationaal Programma Groningen, 2021 (PDF)

Feitenblad: Trots op Groningen. Wonen en recreëren in de provincie, 2015 (PDF)

Feitenblad: Trots op Groningen. Beeldvorming landschap, 2015 (PDF)

 

 

Medewerker

Ewout van Spijker

Data-analist

Delen via social media

Delen via social media

Betrokken medewerkers

Ewout van Spijker

Data-analist

  • Mail
  • LinkedIn

Heike Delfmann

onderzoeker

  • Mail
  • LinkedIn

Meer weten?

Neem contact op met één van de betrokken medewerkers

Gerelateerd nieuws

Brede Welvaart

Rijk en regio bundelen krachten voor brede welvaart

Armoede

Bijeenkomst energiearmoede & energiebesparing op 15 december

Brede Welvaart

Groot leefbaarheidsonderzoek in Groningen, Drenthe en Friesland

Dit najaar ontvangen circa 20.000 inwoners in Noord-Nederland een vragenlijst over hoe zij aankijken tegen hun leefomgeving en hoe zij het wonen, werken en leven in hun regio ervaren. De vragenlijst wordt voorgelegd aan de burgerpanels in Groningen, Friesland en Drenthe. De uitkomsten van het onderzoek laten zien hoe inwoners verschillende aspecte

Brede Welvaart

Bijzonder Hoogleraar en Sr. Onderzoeker Brede Welvaart en Kansen(on)gelijkheid

Ben je een ambitieuze onderzoeker met passie voor het geven van inzicht in maatschappelijke ontwikkelingen rondom Brede Welvaart en Kansen(on)gelijkheid? Draag je graag bij aan het wetenschappelijke debat, en ben je tegelijkertijd ook een inspirerende sparringpartner voor bestuurders, ambtenaren en professionals in Noord-Nederland? Kan jij actu

Brede Welvaart

Van kennis naar beleid

Op 29 en 30 juni vond de tweede (pre)conferentie van het Nationaal Netwerk Brede Welvaart in Groningen plaats. Tijdens deze inspirerende tweedaagse gingen sprekers, onderzoekers en beleidsmakers met elkaar in gesprek over het toepassen van brede welvaart in beleid. Hierbij stond de vraag centraal hoe brede welvaart (succesvol) toegepast en geïnte

Publicaties

Armoede

Rapport Zoektocht naar Zekerheid

Aardbevingen

Feitenblad Het Hogeland, De stem van de inwoners, gemeenteraadsverkiezingen 2022

Aardbevingen

Monitor 2021 - Structurele monitoring Nationaal Programma Groningen