Materiële welvaart

Materiële welvaart

De financiële situatie van mensen vormt een onderdeel van brede welvaart dat dicht aanligt tegen de traditionele opvattingen van welvaart. Wanneer iemands financiële positie voldoende of goed op orde is, geeft dat meer zekerheid in het leven en vergroot dit voor een deel de tevredenheid in het leven.

In het kort

  • Het is al langer bekend dat de inkomens in Groningen relatief laag liggen. Dit houdt verband met het opleidingsniveau en de beperkte beschikbaarheid van banen voor hoger opgeleiden. De inkomens stijgen de laatste jaar, maar deze stijging blijft wel achter bij de landelijke trend. Binnen Groningen zijn het met name de regio’s rond de stad Groningen die een hoger besteedbaar inkomen hebben. Gemeenten in Noord- en Oost-Groningen hebben overwegend een lager besteedbaar inkomen.
  • Tegelijkertijd leven in Groningen naar verhouding meer huishoudens onder de lage inkomensgrens dan in de rest van Nederland (10,2% versus 7,7%). Dit komt overeen met het aandeel Groningers dat aangeeft (enige of grote) moeite te hebben met rondkomen (10%). Daarnaast zijn er door de coronapandemie zijn nieuwe groepen Groningers in financiële moeilijkheden gekomen, zoals zzp’ers en jongvolwassenen.

Besteedbaar inkomen

Volgens cijfers van de Regionale Monitor Brede Welvaart van het CBS hebben inwoners van de provincie Groningen het laagste besteedbaar inkomen van de twaalf provincies. In 2018 lag het mediaan besteedbaar inkomen in Groningen op €22.400. De mediaan van het besteedbaar jaarinkomen ligt voor Groningers €3.200 euro onder het Nederlands gemiddelde (€25.600). Dit verschil is door de jaren heen iets groter geworden. De belangrijkste verklaring hiervoor is dat de lonen van Groningse werknemers minder snel stijgen dan in de rest van Nederland. Binnen Groningen zijn het met name de regio’s rond de stad Groningen die een hoger besteedbaar inkomen hebben. Gemeenten in Noord- en Oost-Groningen hebben overwegend een lager besteedbaar inkomen. Het is al langer bekend dat de inkomens in Groningen relatief laag liggen. Dit houdt verband met het opleidingsniveau en de beperkte beschikbaarheid van banen voor hoger opgeleiden. Ook verschillen in verhuizingen van mensen met hogere en lagere inkomens hebben invloed.

Er is in alle regio’s van Groningen de afgelopen jaren een stijging van het besteedbaar inkomen waargenomen, wat volgens CBS leidt tot een significante verbetering van de brede welvaart (CBS, 2020). Wel blijft deze stijging achter bij de landelijke trend.

Bruto Binnenlands Product

Het bruto binnenlands product is een maat voor de omvang van de economie. Groningen staat hier op de 5e plek van alle provincies en heeft een aanzienlijk hoger bbp dan Friesland en Drenthe. Dit komt voornamelijk door de gaswinning in de provincie. Wel is het bruto binnenlands product de afgelopen jaren afgenomen, ten opzichte van een landelijke stijging. Dit heeft te maken met het afbouwen van de gaswinning in de provincie, wat een belangrijk aandeel is van het Gronings bbp. De economische ontwikkeling exclusief de delfstofwinning maakt juist wel een groei door, welke in lijn is met de landelijke trend.

Lage inkomens

In Groningen leven naar verhouding meer huishoudens onder de lage inkomensgrens dan in de rest van Nederland (10,2% versus 7,7%). Het aandeel huishoudens dat moet rondkomen van een langdurig laag inkomen is in Groningen toegenomen van 3,7% in 2014 naar 4,8% in 2019. De toename komt voornamelijk doordat meer huishoudens langdurig afhankelijk zijn van een bijstandsuitkering.

Mensen met een laag inkomen lopen een hoog risico op armoede en problematische schulden, zeker als de situatie langere tijd voortduurt. Voor kinderen heeft opgroeien in een gezin met armoede veel gevolgen, zo kan dit onder meer ten koste gaan van kansen in onderwijs en werk op latere leeftijd. In Groningen leefde in 2019 9,5% van alle kinderen op in een gezin dat moet rondkomen van een laag inkomen.

Volgens het Sociaal Cultureel Planbureau hebben alleenstaanden en eenoudergezinnen met minderjarige kinderen het hoogste risico op armoede. In de provincie Groningen heeft 18% van de eenpersoonshuishoudens in 2019 een laag inkomen. Landelijk is dit percentage lager, namelijk 14%. Groningers met een laag opleidingsniveau hebben inderdaad vaker moeite met rondkomen. Van deze groep geeft 42% aan geen enkele moeite te hebben met rondkomen, tegenover 65% van de hoogopgeleiden. Mensen in een relatie geven vaker aan makkelijk rond te kunnen komen dan alleenstaanden (58% tegenover 49%).

 

Kunnen rondkomen

De mate waarin mensen zelf aangeven te kunnen rondkomen, biedt ook aanknopingspunten om de materiële welvaart te duiden. We hebben in 2020 voor het eerst aan Groningers gevraagd of zij moeite hebben met rondkomen. Van alle respondenten geeft 10% aan dat zij (enige of grote) moeite hebben met rondkomen.

Financiële zorgen als gevolg van coronapandemie

Uit recent onderzoek blijkt dat door de coronapandemie nieuwe groepen Groningers in financiële moeilijkheden komen. Zo blijken zzp’ers tot de zwaarst geraakte groep te behoren. Zij maken zich het vaakst zorgen over hun financiële situatie en hebben het vaakst te maken met een afname in het inkomen. Ook jongvolwassenen (18-35 jaar) maken zich door corona vaak zorgen om de financiën. Zij hebben over het algemeen een kleinere financiële buffer om op terug te vallen, of zelfs een negatief vermogen door studieschulden. Daarnaast hebben jongeren vaker een flexibel contract en daarmee minder baanzekerheid en is men deels bang voor een (toekomstig) tekort aan banen. Ook maken mensen met een slechte gezondheid zich vaker zorgen over hun financiën.

Indicatoren thema Materiele Welvaart – monitor Brede Welvaart Groningen

In de Regionale Monitor Brede Welvaart van CBS wordt materiele welvaart in beeld gebracht door te kijken naar mediaan besteedbaar inkomen van huishoudens en het bruto binnenlands product in Groningen. We vullen deze indicatoren aan met regionale inzichten vanuit onderzoeken onder het Groninger Panel, in het bijzonder over lage inkomens en kunnen rondkomen.

Medewerker

Heike Delfmann

onderzoeker

Delen via social media

Delen via social media

Betrokken medewerkers

Heike Delfmann

onderzoeker

  • Mail
  • LinkedIn

Meer weten?

Neem contact op met één van de betrokken medewerkers

Gerelateerd nieuws

Brede Welvaart

Maatschappelijke opgaven vragen om brede blik op welvaart

Brede Welvaart

Krimp nauwelijks van invloed op toekomstplannen vmbo-jongeren

Brede Welvaart

Monitor Brede Welvaart Groningen binnenkort van start

In onze alledaagse werkelijkheid staat welvaart voor veel méér dan alleen ons inkomen of het bruto binnenlands product. We kijken daarom tegenwoordig ook veel breder, namelijk naar de Brede Welvaart. Het is een nieuwe manier van kijken naar de samenleving. Integraal, met oog voor alles wat voor onze inwoners van waarde is: hoe schoon de lucht is

Brede Welvaart

Sociaal Planbureau Groningen brengt maatschappelijke waarde in beeld

Steeds meer maatschappelijke organisaties krijgen te maken met de vraag wat hun maatschappelijke waarde en impact is. Ze moeten laten zien welke impact hun activiteiten of interventies uiteindelijk hebben op inwoners en in de maatschappij. En soms moeten ze dit uitdrukken in geld. Gemeenten en andere financiers vragen daarom. Het draait niet alleen

Brede Welvaart

Meeste jongvolwassenen willen in Noorden blijven wonen

Jongvolwassenen in Groningen, Drenthe en Fryslân willen relatief vaak verhuizen, maar het liefst blijven ze in de regio wonen. Bijna twee derde van de jongvolwassenen (18-34 jaar) geeft aan binnen een straal van 5 kilometer van hun huidige woonplaats te willen blijven. Dit blijkt uit een gezamenlijk onderzoek van het Sociaal Planbureau Groningen,

Publicaties

Brede Welvaart

Rapport over de verbondenheid van vmbo-jongeren in Oost-Groningen en Het Hogeland met de regio

Brede Welvaart

Terugblik webinar over woontrends in Noord-Nederland

Brede Welvaart

Feitenblad Wonen voor jongvolwassenen in Noord-Nederland