Bevolking

Demografische ontwikkelingen in Groningen

Beleid wordt gemaakt voor de mensen die in een gebied wonen. Goed inzicht in de ontwikkelingen van de bevolking zijn daarom van cruciaal belang. Een groeiende bevolking heeft meestal van alles meer nodig: meer woningen, meer voorzieningen en meer infrastructuur. Bij een krimpende bevolking ontstaat mogelijk juist leegstand van woningen en komen allerhande voorzieningen onder druk te staan.

De provincie Groningen heeft te maken met bevolkingsgroei en –krimp. Dat is geografisch terug te zien in de groei van de Stad Groningen (en directe omgeving) en het krimpen van het Ommeland. Binnen deze gebieden is echter ook sprake van groei en krimp. Zo is er in de hele provincie sprake van een groei van het aantal ouderen (vergrijzing) en vrijwel overal een krimp van het aantal jongeren (ontgroening). Op deze pagina zijn de actuele bevolkingsontwikkelingen weergegeven en in perspectief geplaatst.

Bevolking provincie Groningen groeit door buitenlandse migratie

Het aantal inwoners in de provincie Groningen is in 2019 opnieuw toegenomen. Een trend die zich, na een aantal jaren van krimp, sinds 2018 voordoet. Volgens de cijfers van het CBS telt de provincie 586.061 inwoners op 1 januari 2020. Dat is een groei van 2.523 inwoners ten opzichte van een jaar eerder (0,3%).

De toename van de bevolking wordt veroorzaakt door buitenlandse migratie; het aantal mensen dat vanuit het buitenland in de provincie Groningen komt wonen is namelijk groter dan het aantal mensen dat vanuit de provincie naar het buitenland vertrekt (2019: +10.484). Binnenlandse verhuizingen dempen de bevolkingsgroei juist (-7.961). Daarnaast is er sprake van natuurlijke bevolkingskrimp, wat betekent dat er in de provincie Groningen meer mensen overlijden dan dat er geboren worden (-482). Dit sterfteoverschot bestaat al sinds ongeveer het begin van het vorige decennium, maar is de afgelopen jaren steeds duidelijker aanwezig in de bevolkingscijfers. Gezien de ontgroening en vergrijzing is het ook een trend die de komende jaren niet te keren lijkt te zijn.

De meeste gemeenten in Groningen hadden het afgelopen jaar te maken met bevolkingskrimp. Dit is vooral het geval in het noorden en oosten van de provincie. Wel lijkt de bevolkingskrimp in deze gebieden iets minder sterk te zijn dan in eerdere jaren. Dit is mogelijk een effect van de erg krappe woningmarkt in en rond de gemeente Groningen, maar het is nog te vroeg om hier conclusies over te trekken. Groei van de bevolking was er dus in de gemeente Groningen, en in Westerkwartier. Opvallend is ook de groei van enkele gemeenten in Oost-Groningen. In Westerwolde valt die voor een belangrijk deel terug te leiden tot de instroom van vluchtelingen.

 

Bijna net zoveel ouderen als jongeren

In de provincie Groningen is sprake van ontgroening en vergrijzing van de bevolking. Dit betekent dat het aandeel 0-19 jarigen afneemt en het aandeel personen van 65 jaar en ouder toeneemt. Dit zijn landelijke trends, maar in de provincie Groningen iets scherper aanwezig.

Op 1 januari 2020 waren er 117.318 inwoners van 0 tot en met 19 jaar in de provincie, 11 duizend minder dan in 2010. Er waren in 2019 116.731 inwoners van 65 jaar en ouder, een toename van 27 duizend sinds 2010. Het lijkt dus een kwestie van tijd voordat er meer 65-plussers dan 0 tot en met 19-jaren in de provincie wonen.

Door ontgroening en vergrijzing zijn er steeds minder werkenden ten opzichte van het aantal niet-werkenden. Dit wordt ook wel een stijging van de demografische druk genoemd en berekend aan de hand van het aantal jongeren en ouderen ten opzichte van het aantal inwoners in de leeftijdscategorie 20 t/m 65 jaar. In de hele provincie ligt de demografische druk op 67% in 2020. Er zijn voor 100 personen in de leeftijdscategorie 20 t/m 65 jaar dus 67 jongeren en ouderen (oftewel 3 werkenden op 2 niet-werkenden). Dit is lager dan de demografische druk voor heel Nederland (70%), wat verklaard kan worden door het grote aantal twintigers (studenten) die woonachtig zijn in de gemeente Groningen. In de meeste gemeenten ligt de demografische druk echter al boven de 80%, vooral in Oost-Groningen. Bij een gelijk aanhoudende trend is te verwachten dat in de toekomst vooral in de Oost-Groningse gemeenten voor iedere werkende één niet-werkende zal zijn.

Steeds meer Groningers met een migratieachtergrond

In Groningen waren er op 1 januari 2019 93 duizend mensen met een migratieachtergrond. Dit betekent dat 16% van de Groningers zelf, of (één van) hun ouders, in het buitenland geboren is. In de gemeente Groningen bestaat 24% van de bevolking uit inwoners met een migratieachtergrond. Dit is gelijk aan het landelijk gemiddelde. In de rest van de provincie ligt het percentage inwoners met een migratieachtergrond lager. In Loppersum heeft bijvoorbeeld slechts 6% een migratieachtergrond.

Het aantal Groningers met een migratieachtergrond is tussen 2010 en 2019 met 38 duizend toegenomen. De toename in de laatste jaren kan vooral verklaard worden door de instroom van  vluchtelingen. Hierdoor is vooral het aandeel Groningers met een niet-Westerse migratieachtergrond gegroeid. Tussen 2014 en 2019 is het aantal inwoners met een niet-westerse migratieachtergrond met 22% gestegen. Omdat inwoners met een niet-westerse migratieachtergrond gemiddeld veel jonger zijn dan de rest van de Groningse bevolking, zorgt deze groep voor een verjonging van de provincie. Tijdens dezelfde periode nam ook het aantal inwoners met een westerse migratieachtergrond, maar minder sterk (+7,2%). De groei van deze groep inwoners heeft vooral te maken met de gestage toename van internationale studenten in de universiteitsstad Groningen.

Aantal huishoudens neemt toe door groei alleenstaanden

Op 1 januari 2019 waren er ongeveer 294 duizend huishoudens in de provincie Groningen. Dit is een toename van bijna 20 duizend ten opzichte van 2009 (7%). Deze groei was niet evenredig verdeeld over de provincie. Zo was er in de Gemeente Groningen (13%) en Westerkwartier (10%) een aanzienlijke groei te herkennen, terwijl het aantal huishoudens in de krimpgebieden Delfzijl (-2%), Pekela (-3%) en Loppersum (-2%) daalde.

De toename van het aantal huishoudens komt vooral door de groei van het aantal eenpersoonshuishoudens. Dit valt enerzijds te verklaren door een toename van het aantal studenten in de gemeente Groningen, en anderzijds doordat steeds meer mensen zonder partner door het leven te gaan. Dit heeft deels te maken met meer scheidingen, maar ook doordat ouderen na het overlijden van hun partner alleen achterblijven. Door de groei van het aantal eenpersoonshuishoudens, wordt de gemiddelde huishoudensgrootte steeds kleiner en neemt het aantal huishoudens sneller toe dan de totale bevolking.

Krimp voor hele provincie verwacht

Bevolkingsprognoses worden gebruikt voor het creëren van advies en beleid voor diverse beleidsterreinen, zoals onderwijs, infrastructuur en voorzieningen. De bevolkingsprognose voor de provincie Groningen laat voor de komende jaren een daling van het aantal inwoners zien. Deze verwachte daling van het aantal inwoners is niet evenredig verdeeld over de Groningse gemeenten. In de Eemsdelta-regio (Delfzijl, Appingedam, Loppersum) is de verwachte daling het sterkst. Alleen in de gemeente Groningen wordt een groei van de bevolking verwacht. In absolute aantallen zal het totaal aantal inwoners van de provincie Groningen naar verwachting tot en met 2025 toenemen met ongeveer 1.300 personen, om daarna af te nemen met ongeveer 29.100 inwoners tot en met 2050 (-4,7%).

Bevolkingsprognoses worden gemaakt op basis van de aannames zoals die op dit moment het meest waarschijnlijk lijken. Het is echter geen exacte wetenschap, maar de best mogelijke inschatting van wat er gaat gebeuren. Hoe verder prognoses in de tijd gaan, hoe groter de onzekerheid wordt waarmee de bevolking voorspeld kan worden. In de regionale prognoses die het CBS uitgeeft wordt hier rekening mee gehouden door betrouwbaarheidsintervallen mee te geven. In de figuur hieronder 67%-betrouwbaarheidsinterval meegenomen in de prognosecijfers. Dit betekent dat de bevolking met 67% zekerheid in het lichtblauwe gedeelte zal vallen in het desbetreffende jaar. Voor de provincie als geheel betekent dit dat er nog een behoorlijke kans is dat de bevolking tot 2050 zal blijven groeien. Voor een krimpende gemeente valt daarentegen te zien dat het niet erg waarschijnlijk wordt geacht dat de bevolking weer gaat groeien, maar dat de krimp wel minder sterk kan zijn.

Medewerker

Hans Elshof

onderzoeker - data-analist

Delen via social media

Delen via social media

Betrokken medewerkers

Hans Elshof

onderzoeker - data-analist

  • Mail
  • LinkedIn

Sophie Stroisch

Data-analist/onderzoeker

  • Mail
  • LinkedIn

Meer weten?

Neem contact op met één van de betrokken medewerkers

Gerelateerd nieuws

Leefbaarheid

Regionale Monitor Brede Welvaart beschikbaar voor elke Groningse gemeente

Leefbaarheid

Onderzoek naar dorpshuizen van de gemeente Het Hogeland

Leefbaarheid

Groot leefbaarheidsonderzoek in Groningen, Friesland en Drenthe

Half oktober 2020 ontvangen 15.000 inwoners in Noord-Nederland een vragenlijst over hoe zij de leefbaarheid in hun dorp of wijk ervaren. De vragenlijst wordt voorgelegd aan de burgerpanels in Groningen, Friesland en Drenthe. De uitkomsten van het onderzoek helpen beleidsmakers van provincies en gemeenten om beter in te kunnen spelen op de behoeften

Jeugd

Meeste jongeren blijven wonen in hun Groningse regio

"De jeugd trekt weg en komt niet terug". Het is al jaren een veelgehoorde kreet op het Groningse platteland. En niet zonder reden. Jongeren verhuizen inderdaad vaak van het platteland naar de stad om te studeren, te werken, of omdat er meer actie in de stad is. Toch is het maar een deel van het verhaal. De meeste jongeren blijven namelijk op het pl

Leefbaarheid

Webinar 1 september: 'Introductie Monitoring Brede Welvaart'

De principes van brede welvaart en de duurzame ontwikkelingsdoelen worden in steeds bredere kring omarmd als richtinggevend voor een toekomstbestendige samenleving. Maar waar hebben wij het dan over en hoe krijgen wij meer zicht op de ontwikkeling van onze brede welvaart? In het webinar ‘Introductie Monitoring Brede Welvaart’ geven wij een comp

Publicaties

Leefbaarheid

Meer bouwen in Oost-Groningen, vooral voor eenpersoonshuishoudens // DvhN

Leefbaarheid

eindrapportage De rol van binnenlandse verhuizingen in groeiende inkomensverschillen tussen gebieden binnen Noord-Nederland

Leefbaarheid

Publiekssamenvatting De rol van binnenlandse verhuizingen in groeiende inkomensverschillen tussen gebieden binnen Noord-Nederland