Kenmerken huishoudens met (langdurig) laag inkomen

Kenmerken huishoudens met (langdurig) laag inkomen

Iedereen kan in armoede terecht komen. Toch zijn er bepaalde huishoudenstypes die een hoger risico op armoede hebben, deze groepen leven gemiddeld genomen vaker onder de lage inkomensgrens. Inzicht in de kenmerken van deze huishoudens, kan bijdragen aan het inrichten van armoedebeleid. Het CBS maakt een uitsplitsing naar de samenstelling van het huishouden, de leeftijd van de kostwinner, de herkomst van de kostwinner en het type inkomen.

 

Alleenstaanden en eenoudergezinnen hebben een hoger risico op armoede

Alleenstaanden en eenoudergezinnen met minderjarige kinderen hebben het hoogste risico op armoede (CBS 2021). Zo heeft in de provincie Groningen 15,7% van de eenpersoonshuishoudens in 2020 een laag inkomen en 8,9% heeft dat langdurig. Opvallend is dat de gemeente Groningen hier bovenuit springt, 18,5% van de eenpersoonshuishoudens heeft een laag inkomen, en 11,3% heeft dit langdurig. In Nederland als geheel liggen die percentages lager, respectievelijk 12% en 6,4%.

Een gelijk beeld zien we voor de eenoudergezinnen. In de provincie Groningen heeft in 2020 13,2% van de eenoudergezinnen een laag inkomen; in Nederland als geheel is dat 11,4%. Bij een vergelijking tussen de Groninger gemeenten valt het hoge aandeel eenoudergezinnen met een laag inkomen op in Eemsdelta, 18,6% van de eenoudergezinnen had in 2020 een laag inkomen, 5,6% had dit langdurig.

Gepensioneerden minst vaak getroffen door armoede

In de provincie Groningen leeft in 2020 ongeveer een vijfde (20,1%) van de jonge huishoudens (waarbij de hoofdkostwinner <25 jaar is) onder de lage inkomensgrens, 2,2% doet dat langdurig. Dit komt veelal door de overgang van studeren naar werken. Zodra de hoofdkostwinner ouder wordt, neemt het risico op kortdurende armoede af.

Het aandeel huishoudens dat langdurig moet rondkomen van een laag inkomen neemt juist toe naarmate de kostwinner ouder wordt. Deze stijging komt doordat met het toenemen van de leeftijd, de kans om afhankelijk te worden van een uitkering ook toeneemt. Dit duurt tot de pensioengerechtigde leeftijd. Na de pensioengerechtigde leeftijd neemt het aandeel huishoudens met een (langdurig) laag inkomen in de provincie sterk af. Zo heeft in 2020 2,8% van de 65-plussers in de provincie Groningen een inkomen onder de lage-inkomensgrens. Dit percentage is laag doordat het (volledige) AOW-pensioen boven de lage-inkomensgrens uitkomt. Bovendien hebben de meeste ouderen naast hun AOW nog aanvullend pensioen en inkomsten uit vermogen. De 65-plussers lopen van alle leeftijdsgroepen dan ook het minst risico op (langdurige) armoede (CBS 2021).

Gezinnen van niet-westerse afkomst hebben vaker lagere inkomens

Gezinnen met een niet-westerse hoofdkostwinner, hebben naar verhouding vaker een lager inkomen en leven daardoor vaker onder de lage inkomensgrens. In de provincie Groningen heeft in 2020 31,1% van alle niet-westerse gezinnen een laag inkomen en 19,3% een langdurig laag inkomen. In Nederland als geheel zien we lagere percentages: van alle niet-westerse huishoudens heeft ongeveer een vijfde (20,7%) een laag inkomen en 11,6% een langdurig laag inkomen.

Per gemeente zien we flinke verschillen. Het aandeel niet-westerse huishoudens met een laag inkomen is het hoogst in de gemeenten Westerwolde (43,2%), Pekela (40,4%) en Stadskanaal (39,7%). Het totale aantal huishoudens met een niet-westerse migratieachtergrond is in deze gemeenten het laagst, in Pekela zijn dat er ongeveer 100, in Westerwolde en Stadskanaal respectievelijk 200 en 300 huishoudens. In absolute aantallen tellen deze drie gemeenten dan ook juist de minste niet-westerse huishoudens met een laag inkomen.

Het is echter ook goed om te benoemen dat, ondanks dat bijna een derde van de niet-westerse huishoudens in de provincie Groningen een laag inkomen heeft, deze huishoudens 21,4% van alle huishoudens onder de lage inkomensgrens omvatten. 68,4% van de huishoudens met een laag inkomen in Groningen heeft een Nederlandse achtergrond. Het gaat dan om 5.000 niet-westerse huishoudens en 16.000 huishoudens met een hoofdkostwinner van Nederlandse achtergrond.

 

Het type inkomen heeft tevens invloed op de kans op armoede

Het CBS onderscheidt drie verschillende typen inkomens:

  • inkomen als werknemer in loondienst;
  • uit een eigen onderneming;
  • of uit overdrachtsinkomen.

De laatste groep wordt gevormd uit huishoudens waarvoor een uitkering of pensioen de voornaamste inkomensbron is. De huishoudens met een overdrachtsinkomen hebben relatief een hoger risico op armoede. In 2020 heeft in de gehele provincie Groningen 17,1% van deze huishoudens een laag inkomen. 9,6% van de huishoudens met een overdrachtsinkomen heeft dat langdurig. Ter vergelijking, 2,5% van de huishouden met een inkomen uit loondienst en 9% van de huishoudens met een eigen onderneming leefden in 2020 tenminste 1 jaar onder de lage-inkomensgrens.

In de verdeling naar inkomen zien we per gemeente verschillen. Vooral de gemeente Groningen springt eruit; 24,7% van de huishoudens met een overdrachtsinkomen leeft onder de lage inkomensgrens. Daarvan heeft 15,2% een langdurig laag inkomen. Eén van de verklaringen hiervoor is dat Groningen een relatief jonge gemeente is. Hierdoor bestaat een kleiner deel van de overdrachtsinkomens uit pensioenuitkeringen (60% t.o.v. 69% in de provincie). Deze uitkeringen liggen boven de lage inkomensgrens. Sociale voorzieningen maken daarentegen een groter deel uit van de overdrachtsinkomen in de gemeente Groningen (30% t.o.v. 20% in de provincie).

Medewerker

Jessy Snip

Onderzoeker

Delen via social media

Delen via social media

Betrokken medewerkers

Erik Meij

onderzoeker

  • Mail

Jessy Snip

Onderzoeker

  • Mail
  • LinkedIn

Meer weten?

Neem contact op met één van de betrokken medewerkers

Gerelateerd nieuws

Armoede

Steeds meer Groningers en Drenten financieel in de knel

Armoede

Vermogensongelijkheid in de Veenkoloniën

Armoede

Kansen voor Kinderen op Sterk Netwerk Toekomst met Perspectief

Het programma Kansen voor Kinderen biedt de komende vijf jaar 500 gezinnen die in armoede leven nieuwe perspectieven. Daarbij maakt het dankbaar gebruik van de expertise van Kansrijk Groningen waar een dergelijke aanpak al drie jaar loopt. Hoe verloopt de samenwerking? Erik Meij en Marloes de Bie presenteerden beide aanpakken tijdens de bijeenko

Armoede

Nieuwste cijfers over armoede en problematische schulden

De nieuwste cijfers over huishoudens met een (langdurig) laag inkomen en geregistreerde problematische schulden zijn op gemeenteniveau beschikbaar op de website van Sociaal Planbureau Groningen. Vijf verschillende themapagina’s geven inzicht in armoede en schulden in de Groninger gemeenten: Het aandeel huishoudens met een (langdurig) laag in

Armoede

Zoektocht naar Zekerheid, perspectief van Groningers met een laag of onzeker inkomen

Het gaat goed met de werkgelegenheid in Nederland. De werkloosheid is afgenomen en het aantal openstaande vacatures in Nederland is hoger dan ooit. Toch is er een groep mensen met lage inkomens waarvoor het moeilijk blijkt om de financiële situatie te verbeteren. Groningers met een laag of onzeker inkomen deelden met Sociaal Planbureau Groningen h

Publicaties

Armoede

Aanknopingspunten voor beleid en werkveld - Zoektocht naar Zekerheid

Armoede

Rapport Zoektocht naar Zekerheid

Aardbevingen

Feitenblad Het Hogeland, De stem van de inwoners, gemeenteraadsverkiezingen 2022