Ontwikkelingen in (langdurig) laag inkomen

Ontwikkelingen in (langdurig) laag inkomen

Er is sprake van armoede wanneer iemand gedurende langere tijd niet de middelen heeft om te kunnen beschikken over de goederen en voorzieningen die in de samenleving als minimaal noodzakelijk gelden (SCP 2019). Bijvoorbeeld wanneer iemand onvoldoende inkomen heeft voor voeding of een goede woning. Mensen met een laag inkomen lopen een hoog risico op armoede, zeker als de situatie langere tijd voortduurt.

Wat is armoede?

Om te bepalen welke huishoudens risico lopen op armoede, hanteert het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) de lage-inkomensgrens. In 2020 lag deze grens op € 1.100 voor een alleenstaande. Het gaat hier om het bedrag dat een eenpersoonshuishouden te besteden heeft na aftrek van belastingen en premies. Voor een koppel zonder kinderen was dat €1.550 en voor een koppel met twee minderjarige kinderen was dat € 2.110 (CBS 2021). Het CBS maakt onderscheid tussen huishoudens met een laag inkomen (tenminste een jaar) en huishoudens met een langdurig laag inkomen (tenminste vier jaar). Soms worden er ook andere inkomensgrenzen gebruikt om te bepalen welke huishoudens een laag inkomen hebben, zie ook criteria voor armoede.

Studentenhuishoudens en bewoners van instellingen, inrichtingen en tehuizen worden door het CBS buiten beschouwing gelaten. De bedragen worden jaarlijks aangepast aan ontwikkelingen van prijzen. Hierdoor is de lage inkomensgrens goed bruikbaar om vergelijkingen te maken over een langere periode. De meest recente data gaan over 2020.

In Groningen wonen naar verhouding meer mensen met een laag inkomen dan in Nederland

Ongeveer 23.400 huishoudens in de provincie Groningen leefden in 2020 onder de lage inkomensgrens. Dat is 9% van het totale aantal huishoudens. In Nederland was dat 6,8%. In 2020 moesten ruim 10.800 huishoudens in de provincie Groningen al tenminste vier jaar op rij rondkomen van een laag inkomen; dat komt neer op 4,5% van alle huishoudens. Het aandeel huishoudens in Nederland dat langdurig van een laag inkomen leeft lag lager (3,1%).

In 2014 had nog respectievelijk 3,7% (provincie Groningen) en 2,7% (Nederland) van de huishoudens een langdurig laag inkomen. De toename komt voornamelijk doordat meer huishoudens langdurig afhankelijk zijn van een bijstandsuitkering. Huishoudens die door toedoen van de economische crisis onder de streep terecht zijn gekomen, hebben zich hieraan niet altijd weten te onttrekken (CBS 2021).

Naar verwachting is het aandeel huishoudens dat gedurende langere tijd moeite heeft om rond te komen hoger dan de cijfers over langdurig lage inkomens laten zien. Het CBS neemt in deze meting alleen huishoudens mee die vier achtereenvolgende jaren een inkomen onder de lage inkomensgrens hebben. Wanneer het inkomen van een huishoudens één of meerdere keren boven deze grens komt, bijvoorbeeld door een tijdelijke baan, worden deze niet meegenomen. Een eenmalig inkomen boven de grens wil echter niet zeggen dat deze huishoudens geen moeite meer hebben om rond te komen. Het duurt hierna weer vier jaar voordat een huishouden meegerekend wordt als een huishouden met een langdurig laag inkomen.

Hoogste risico op armoede in de gemeente Groningen

De gemeente Groningen heeft het hoogste percentage huishoudens met een laag inkomen, namelijk 12%. Hiermee heeft de gemeente Groningen, na Rotterdam (12,8%), het hoogste risico op armoede van alle Nederlandse gemeenten. Grote steden trekken vaak arme mensen aan en worden van hen afhankelijk, in steden zijn er namelijk meer laagbetaalde banen, zoals schoonmaker of pizzakoerier, dan in de dorpen. De gemeente Groningen ligt als enige gemeente boven het provinciale gemiddelde.

In de gemeente Groningen vinden we naar verhouding ook de meeste huishoudens die langdurig van een laag inkomen moeten leven (6,5%).

Aandeel huishoudens met langdurig laag inkomen licht afgenomen

Wanneer we het aandeel huishoudens met een laag inkomen door de tijd bekijken, zien we een wat fluctuerend beeld. Van 2011 tot 2013 neemt in alle gemeenten het aantal huishoudens met een laag inkomen toe, dit is waarschijnlijk met name te wijden aan de gevolgen van de economische crisis. In 2014 herstelde de economie zich en zien we het aandeel van de huishoudens met een laag inkomen in Nederland afnemen. Dit geldt ook voor de provincie Groningen. Na een kleine toename in 2017, was er tussenn 2018 en 2020 in de meeste gemeenten weer een afvlakking of daling van het aandeel huishoudens met een laag inkomen te zien. Met name in de gemeente Groningen zien we in 2020 een scherpe daling (van 13,4% in 2019 naar 12% in 2020) net als in de gemeente Pekela (van 9,2% in 2019 naar 7,6% in 2020).

Het aandeel huishoudens met een langdurig laag inkomen is bekend voor de jaren 2014 t/m 2020. In alle Groningse gemeenten neemt het aandeel huishoudens met een langdurig laag inkomen toe tussen 2014 en 2019. In deze periode zien we de sterkste stijging in de gemeente Groningen, van 5,5% in 2014 naar 7,2% in 2019. In 2020 zien we in vrijwel alle gemeenten (behalve Het Hogeland en Midden-Groningen, deze blijven gelijk) de huishoudens met een langdurig laag inkomen lichtelijk afnemen. In de gemeente Groningen is deze daling het scherpst, van 7,2% in 2019 naar 6,5% in 2020. Deze daling is deels te verklaren door de toegenomen koopkracht vanwege de lopende cao-afspraken, de financiële regelingen vanwege het coronavirus (zoals steunpakketten) en andere maatregelen vanuit de overheid (CBS 2021).

Medewerker

Jessy Snip

Onderzoeker

Delen via social media

Delen via social media

Betrokken medewerkers

Erik Meij

onderzoeker

  • Mail

Jessy Snip

Onderzoeker

  • Mail
  • LinkedIn

Meer weten?

Neem contact op met één van de betrokken medewerkers

Gerelateerd nieuws

Armoede

Bijeenkomst energiearmoede & energiebesparing op 15 december

Armoede

Steeds meer Groningers en Drenten financieel in de knel

Armoede

Vermogensongelijkheid in de Veenkoloniën

Wanneer de kloof tussen arm en rijk toeneemt, neemt vertrouwen in de politiek, de rechtstaat en elkaar af. Daarbij nemen ook de maatschappelijke kosten toe. Een belangrijke oorzaak voor de steeds groter wordende ongelijkheid zijn vermogens en de kansen die daarbij horen. In een feitenblad vergelijken we de vermogensverdeling in de Veenkoloniën met

Armoede

Kansen voor Kinderen op Sterk Netwerk Toekomst met Perspectief

Het programma Kansen voor Kinderen biedt de komende vijf jaar 500 gezinnen die in armoede leven nieuwe perspectieven. Daarbij maakt het dankbaar gebruik van de expertise van Kansrijk Groningen waar een dergelijke aanpak al drie jaar loopt. Hoe verloopt de samenwerking? Erik Meij en Marloes de Bie presenteerden beide aanpakken tijdens de bijeenko

Armoede

Nieuwste cijfers over armoede en problematische schulden

De nieuwste cijfers over huishoudens met een (langdurig) laag inkomen en geregistreerde problematische schulden zijn op gemeenteniveau beschikbaar op de website van Sociaal Planbureau Groningen. Vijf verschillende themapagina’s geven inzicht in armoede en schulden in de Groninger gemeenten: Het aandeel huishoudens met een (langdurig) laag in

Publicaties

Armoede

Aanknopingspunten voor beleid en werkveld - Zoektocht naar Zekerheid

Armoede

Rapport Zoektocht naar Zekerheid

Aardbevingen

Feitenblad Het Hogeland, De stem van de inwoners, gemeenteraadsverkiezingen 2022