Arbeid en Vrije tijd

Arbeid en vrije tijd

Het is belangrijk dat er in Groningen voldoende werkgelegenheid is die aansluit bij de mogelijkheden van inwoners. Voor Groningers zelf zorgt het hebben van een baan en zekerheid van inkomen voor een betere brede welvaart. De arbeidsparticipatie en vacaturegraad zijn dan ook belangrijke elementen voor de Groninger brede welvaart. Ook is het van belang dat inwoners tevreden zijn met de afstand die zij voor werk moeten afleggen.

Daarnaast heeft vrije tijd grote invloed op de levenskwaliteit die mensen ervaren. Werk en vrije tijd moeten dan ook in balans zijn.

In het kort

  • Groningen doet het minder goed op het gebied van werk, vergeleken met de rest van Nederland. Met een 11de plek in het overzicht van alle provincies ligt de arbeidsparticipatie in Groningen beneden het gemiddelde. De arbeidsparticipatie in de provincie groeit wel, maar niet zo snel als in de rest van Nederland.
  • Het verschil in werkloosheid met de landelijke cijfers wordt steeds kleiner, maar het werkloosheidspercentage was in Groningen het hoogste van alle provincies (tweede kwartaal van 2021).
  • Werkgelegenheid wordt echter als belangrijkste thema aangedragen voor welvaart in de regio (NPG), dus hoe tevreden zijn Groningers met de werkgelegenheid? Sinds 2016 stijgt de tevredenheid en in 2020 is het aandeel (helemaal) ontevreden gedaald van 41% naar 27%. In 2020 waren 50-plussers en laagopgeleiden het meest kritisch over de werkgelegenheid.

Arbeidsparticipatie

Groningen doet het minder goed op het gebied van werk, vergeleken met de rest van Nederland. Volgens cijfers van de Regionale Monitor Brede Welvaart van het CBS bedroeg de bruto-arbeidsparticipatie in 2020 in Groningen 68%. De arbeidsparticipatie geeft het deel van de beroepsbevolking (15 tot 75 jaar) weer dat betaalde arbeid verricht of wil verrichten. Met een 11e plek in het overzicht van alle provincies ligt de arbeidsparticipatie in Groningen beneden het gemiddelde. De arbeidsparticipatie in de provincie groeit wel, maar niet zo snel als in de rest van Nederland Door een afnemende werkloosheid is de netto-arbeidsparticipatie de afgelopen jaren toegenomen van 63% in 2012 tot 65% in 2020, met een dip in 2014 (61%). Deze toenemende trend is zichtbaar in alle Groningse gemeenten, waarbij de gemeente Westerkwartier als enige aanzienlijk boven het provinciale niveau scoort (70% in 2020).

De netto arbeidsparticipatie in de provincie Groningen kent een lichte daling van 2019 op 2020. De gemiddelde krimp in de provincie was -0,2 procentpunt van 65,1% naar 64,9%, waar landelijk de netto arbeidsparticipatie iets sterker kromp van 68,8% naar 68,4% (-0,4 procentpunt). De algemene negatieve ontwikkeling valt samen met de coronapandemie. De veel lagere arbeidsparticipatie in het tweede kwartaal van 2020, tijdens de eerste lockdown, is voor een belangrijk deel maar niet in het geheel hersteld in de tweede helft van het jaar. De negatieve ontwikkeling in Groningen is klein en valt zelfs binnen de reguliere jaar-op-jaar fluctuaties. Groningen heeft een minder groot aandeel in de specifieke sectoren die tijdens de coronacrisis de meeste krimp zagen.

Werkloosheid

Zoals eerder benoemd, is het werkloosheidspercentage in de provincie de afgelopen jaren gedaald, met enkele fluctuaties in 2019 en met name 2020 als gevolg van de coronacrisis. Het verschil met het landelijk gemiddelde lijkt wel kleiner te worden: het verschil in het 2de kwartaal van 2021 is namelijk het kleinste sinds 2011. Toch heeft Groningen het hoogste werkloosheidspercentage van alle provincies.

De grote vraag is uiteraard hoe de werkloosheid zich in de komende periode gaat ontwikkelen als gevolg van de coronacrisis. De werkloosheid in Nederland als geheel nam tussen de tweede kwartalen van 2020 en 2021 met 0,5 procentpunt af. In Groningen was het werkloosheidspercentage het hoogst (3,8%) in het tweede kwartaal van 2021, gevolgd door Noord-Holland (3,7%) en Flevoland (3,6 procent).

De cijfers op gemeenteniveau zijn nog niet beschikbaar. In 2019 was de werkloosheid het hoogst in de gemeente Groningen met 5,4%, het op een na hoogste percentage is van Nederland. Daarna komen Midden-Groningen, Oldambt (beide 4,2%) en Veendam (4,1%). De werkloosheid is het laagst in de gemeente Loppersum (2,9%).

Hoogopgeleide beroepsbevolking

Het aantal hoger opgeleiden in Groningen is in lijn met de landelijke trend de afgelopen jaren licht toegenomen. Met 33,5% van de beroepsbevolking dat hoger opgeleid is bevindt de provincie zich volgens de Regionale Monitor Brede Welvaart in de middenmoot op de 5e plek, iets onder het landelijk gemiddelde (34,2%). Wel zijn er duidelijke verschillen te zien tussen de gemeenten. De gemeente Groningen heeft – als gevolg van de aanwezige universiteit en hogeschool – volgens de Regionale Monitor Brede Welvaart van het hoogste aantal hoogopgeleiden in de provincie (46%), gevolgd door gemeente Veendam en Westerkwartier (beide 28%). De gemeente met het laagste aantal hoger opgeleiden is Pekela (17%).

Banen en sectoren

Bijna één op de vijf banen in Groningen is een baan in de zorg. Groningers werken ook veel in de handel (15%), zakelijke dienstverlening (13%), en industrie (9%). In vergelijking met Nederland is vooral het aandeel banen in de zorg groot en het aantal banen in de handel, vervoer en opslag en zakelijke dienstverlening iets kleiner. Verder is te zien dat er relatief veel banen zijn in het onderwijs (8,7% t.o.v. 6,8%), onder andere een gevolg van de aanwezigheid van de Rijksuniversiteit Groningen.

Vacaturegraad

De vacaturegraad is in Groningen de laagste van Nederland met 21 vacatures per 1.000 banen. Landelijk ligt dit op gemiddeld 25 vacatures per 1.000 banen. De vacaturegraad is de afgelopen jaren wel is gestegen, maar tijdens de coronacrisis is 2020 weer hard gedaald. Dit geldt voor alle provincies. De eerste cijfers van 2021 laten weer een duidelijk herstel zien (

Tevredenheid met regionale werkgelegenheid

De tevredenheid met de beschikbaarheid van werk in de regio is in 2020 zeer vergelijkbaar met 2018. Waar in 2018 een duidelijke sprong was met het herstel van werkgelegenheid na de financiële en economische crisis, zien we nu stabiliteit. Gezien het meetmoment midden in de coronacrisis is het opvallend dat er geen achteruitgang is ten opzichte van 2018. De coronacrisis gaat gepaard met een economische crisis. Het verlies van werk en opdrachten, of de angst om deze in de toekomst te verliezen, hebben financiële zorgen en tekorten als gevolg (Sociaal Planbureau Groningen, 2021).

Inwoners van gemeente Westerkwartier zijn het meest positief over de hoeveelheid beschikbaar werk in hun regio, het minst tevreden zijn inwoners in de gemeenten in Oost-Groningen. Het aandeel inwoners dat ontevreden is met de regionale werkgelegenheid is in krimpregio’s (32%) groter dan in andere delen van de provincie (21%). Het aandeel ontevreden Groningers in krimpregio’s neemt de laatste jaren wel af (42% in 2018 naar 32% in 2020). In 2020 waren 50-plussers en laagopgeleiden het meest kritisch over de werkgelegenheid.

Tevredenheid reistijd van en naar werk

De reistijd is van invloed op de werk- en privébalans. Inwoners van Groningen wonen in kilometers relatief ver van hun werk. Het CBS berekende in 2020 dat Groningers gemiddeld 25,3 kilometer reizen van huis naar het werk (gemiddeld in Nederland 22,0 km) (CBS Statline, 2021). Groningen staat daarmee op de vierde plek van meeste afstand.

Binnen de provincie is in de regio’s Delfzijl en Westerwolde het gemiddeld aantal pendelkilometers hoger, met 32,6 en 34,2 kilometer. Het aantal banen ten opzichte van de potentiële beroepsbevolking is in deze gemeenten laag, zodat er een grote pendelstroom naar onder andere de stad Groningen is. De stad heeft een belangrijke werkgelegenheidsfunctie voor de gehele regio (E&E advies, Sociaal Planbureau Groningen, Aletta Advies, 2021).

Ondanks het gemiddeld hoge aantal pendelkilometers, zijn Groningers in vergelijking met andere provincies het meest tevreden met de reistijd van en naar het werk. Volgens cijfers van de Regionale Monitor Brede Welvaart van het CBS beoordeeld 88,5% van de werkende Groningers de reistijd met een voldoende (een 7 of hoger).

Uit het Groninger Panel bleek in 2018 een ruime meerderheid (59%) het acceptabel te vinden om 30 tot 60 minuten te reizen voor werk. In 2020 is dit gedaald naar 53%. Het aandeel Groningers dat bereid is om een uur of meer te reizen is daarentegen verdubbeld, van 3% naar 6%.

Verantwoording

Indicatoren thema arbeid en vrije tijd – monitor Brede Welvaart Groningen

Het thema ‘arbeid en vrije tijd’ omvat vijf indicatoren in de regionale monitor brede welvaart van CBS, namelijk: arbeidsparticipatie (netto en bruto), hoogopgeleide bevolking, vacaturegraad, werkloosheid en de tevredenheid met de reistijd van en naar werk. We vullen deze indicatoren aan met de regionale economische structuur door de banen per sector te tonen en met regionale inzichten vanuit onderzoeken onder het Groninger Panel. We voegen het inwonersperspectief toe over de tevredenheid met regionale werkgelegenheid en de reisbereidheid van en naar werk.

Gerelateerde publicaties

Nulmeting Nationaal Programma Groningen, 2021 (PDF)

Gronings Welzijn. Wat bepaalt het persoonlijk welzijn van Groningers?, 2021 (PDF)

De gevolgen van de coronacrisis voor het leven in de provincie Groningen, 2021 (PDF)

De rol van binnenlandse verhuizingen in groeiende inkomensverschillen tussen gebieden binnen Noord-Nederland, 2020 (PDF)

De rol van binnenlandse verhuizingen in groeiende inkomensverschillen tussen gebieden binnen Noord-Nederland, 2020(PDF)

Feitenblad: Welke opgaven liggen er in Groningen, 2019 (PDF)

Feitenblad: werkloosheid onder beroepsbevolking, 2017 (PDF)

Feitenblad: Groningers kritisch over werkgelegenheid in de regio, 2017 (PDF)

Feitenblad: Toename werkzoekende jongeren, 2016 (PDF)

 

Medewerker

Heike Delfmann

onderzoeker

Delen via social media

Delen via social media

Betrokken medewerkers

Heike Delfmann

onderzoeker

  • Mail
  • LinkedIn

Henk ten Brinke

adviseur

  • Mail
  • LinkedIn
  • Twitter

Meer weten?

Neem contact op met één van de betrokken medewerkers

Gerelateerd nieuws

Overig nieuws

Veerkracht, maar ook toegenomen kansenongelijkheid

Armoede

Kansen voor Kinderen op Sterk Netwerk Toekomst met Perspectief

Zorg

Is dementiezorg in Groningen toegankelijk en vindbaar?

Is dementiezorg in Groningen toegankelijk en vindbaar? Deze vraag staat centraal in het onderzoek van Netwerk Dementie Groningen, dat wordt uitgevoerd door Sociaal Planbureau Groningen. Het doel van het onderzoek is om de dementiezorg in Groningen te verbeteren, met als uiteindelijke doel de levenskwaliteit van patiënten te verhogen. Daarnaast dr

Brede Welvaart

Doe mee met de testfase maatschappelijke waarde!

Ben je benieuwd wat je bewonersinitiatief of vrijwilligersorganisatie toevoegt aan onze maatschappij? En denk je hulp nodig te hebben bij het zichtbaar maken van de maatschappelijke waarde van je organisatie? Doe mee aan de testfase maatschappelijke waarde van Sociaal Planbureau Groningen! Steeds meer bewonersinitiatieven en vrijwilligersorganis

Brede Welvaart

Naar een Nationaal Netwerk Brede Welvaart: eerste stappen gezet in Vlissingen

Sociaal Planbureau Groningen zette eind maart 2022 samen met Trendbureau Drenthe, Fries Sociaal Planbureau, PON-Telos, en HZ Kenniscentrum Zeeuwse Samenleving eerste stappen voor het oprichten van een Nationaal Netwerk Brede Welvaart. Een netwerk van onderzoekers en beleidsmakers dat samen aan de slag gaat om brede welvaart meetbaar te maken en h

Publicaties

Verkiezingen

Ervaringen en meningen over de gemeenteraadsverkiezingen

Armoede

Aanknopingspunten voor beleid en werkveld - Zoektocht naar Zekerheid

Armoede

Rapport Zoektocht naar Zekerheid